محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : اسماعيل ناظم )
106
قانونچه في الطب ( فارسى )
است . و منها لَونُ البَدَنِ 4 . رنگ پوست بدن در اين بحث رنگ طبيعى پوست مورد نظر است ، نه تغيير رنگ پوست در اثر عوارضى مانند خشم كه چهره به سبب آن سرخ مىشود . - فَبَياضُهُ يَدُلُّ علي قِلَّةِ الحَرارَةِ « 1 » - و كُمُودَتُهُ علي كَثرَتِها - و حُمرَتُهُ علي كَثرَةِ الدَّمِ و الحَرارَةِ « 2 » - و صُفرَتُهُ و شُقرَتُهُ تَدُلّانِ علي إفراطِ الحَرارَةِ - و سَوادُهُ علي الحَرارَةِ - و اللَّونُ الباذِنجانىُّ يَدُلُّ علي البُرُودَةِ و اليُبُوسَةِ - و الجَصِّىُّ يَدُلُّ علي البُرُودَةِ و البَلغَمِيَّةِ « 3 » - و الرَّصاصىُّ علي البُرُودَةِ و الرُّطُوبَةِ « 4 » . - سفيدى پوست نشانه كمى حرارت - تيرگى آن نشانه زيادى حرارت - سرخى آن نشانه زيادى خلط دم و گرمى مزاج - زردى پوست و زردى مايل به سرخى آن دليل فزونى گرمى - سياهى پوست نشانه گرمى - مايل بودن پوست به رنگ بادنجانى نشانه سردى و خشكى - گچى « 5 » بودن رنگ پوست نشانه سردى و بلغميت مزاج - و سربى رنگ بودن آن نشانه سردى و ترى مزاج است .
--> ( 1 ) . ب : اضيفت ( و سمرته تدل علي الحرارة ) . ( 2 ) . ب : ( و الحرارة ) ساقطة . ( 3 ) . ب : ( و البلغميه ) ساقطة . ( 4 ) . ب : ( الرطوبة ) و اليبوسة . ( 5 ) . كمودت : سياهي اندك و غير براق - بادنجاني : سياهي مخلوط به كبودي - جصى : گچى ، سفيدى همراه با اندكى كبودى . رصاصى : سربى ، سپيدى مايل به اندكى سبزي .