ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

75

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

7 - « كتاب اوجاع النساء » ( دردهاى زنانه ) كه مشتمل بر دو مقاله است و آن دو مقاله اولا متضمن عوارض و عللى است كه بر زن از طريق عادت زنانه عارض مىشود ، اعم از بند آمدن خون يا خون‌ريزى ، ثانيا در بيان عوارضى كه در موقع باردارى و بعد از وضع حمل و دردها و بيماريهائى كه در اثر آن بر وى عارض مىشود . 8 - « كتاب الا مرض الوافده » « 1 » كه « ابيديميا - ابيذيميا » هم ناميده شده است . اين كتاب مشتمل بر هفت مقاله است : در ضمن مقالات مزبور بيماريهائى كه از خارج مىآيد و تدابير آنها و معالجات لازم در مورد آنها را توصيف و تعريف كرده و نوشته كه بيماريهاى مزبور بر دو نوع است : يكى از انواع آنها فقط يك مرض است ؛ دوم مرض وارد كشنده است ، كه آن را « موتان » ناميده‌اند و طورى آنها را توصيف نموده است كه طبيب در برابر هريك بطورى كه شايسته است اقدام كنند . بقراط در اين كتاب يادداشتهائى نموده است . جالينوس مىگويد : من و مفسرين ديگر مىدانيم كه مقالهء چهارم و پنجم و هفتم از اين كتاب نسبتش با بقراط صحيح نيست . و چنين گفته است : كه مقالهء اول و سوم در امراض وافده است و مقالهء دوم و ششم آن در يادداشتهاى ابقراط مىباشد كه يا خودش يادداشت نموده يا پسرش آنچه را كه از پدر شنيده بوده يادداشت كرده و از مطالب عمده‌اى است كه او بيان كرده است و ممكن است مردم توجه و مطالعهء در مقالهء چهارم و پنجم و هفتم ننموده و كم‌كم از بين رفته است . 9 - « كتاب الاخلاط » « 2 » كه مشتمل بر سه مقاله مىباشد . در اين كتاب حال اخلاط يعنى كميت و كيفيت و تقدمه المعرفه و اجمالى از عوارض تابعه آنها و چاره‌جوئى در مورد آنها و ملايمت و تأنى در معالجهء هريك را نيز در بردارد . 10 - « كتاب الغذاء » « 3 » اين كتاب مشتمل بر چهار مقاله مىباشد . در اين كتاب علل و اسباب مواد اخلاط يعنى علل و جهاتى كه غذا در بدن تأثير كرده

--> ( 1 ) - Epidemies , Les Maladies endemiques ( 2 ) - Des Humeurs ( 3 ) - Les Aliments