معالجه مىكند . گاو هم بين علف‌هاى شبيه بهم فرق مىگذارد ، و علف بد را از خوب تميز مىدهد ، در علفهاى مضر نمىچرد ، با آنكه گاو در خوردن بسيار حريص و كندذهن مىباشد . بمانند اين قضايا زياد است . در اين صورت بايد گفت : اگر حيوانات كه عقل ندارند و مصالحشان به آنها الهام مىگردد ، پس انسان عاقل مميز مكلف كه اشرف مخلوق و افضل حيوانات است ، البته شايسته‌تر است كه مصالح وى احيانا به او الهام گردد . اين امور بهترين دليل و حجت كسانى است كه معتقدند ، طب از طريق الهام و راهنمائى خداوند عز و جل است . بطور كلى مىتوان گفت : ممكن است از اين راه يا از راه تجربه يا اتفاق يا تصادف بيشتر استفاده شده است . سپس اين صنعت از اين راهها زياد گرديد ، قياس هم آن را تأييد نمود و مشاهدات مردم و آنچه بالفطره بذهن مىرسيد كومك در پيدايش صنعت طب نمود . از مجموع آنچه ديدند و تجربه و قياس نمودند و از اين راههاى متقن و مختلف نتايج بسيارى بدست آمد ، سپس با مطالعه در آن اشياء و دقت در آثار آنها و علل و جهات تأثير آنها را فهميدند و تناسب بين درد و دارو را استخراج و استنباط كردند و از مجموع مراتب مذكور كليات و مبادى و قوانينى بدست آوردند كه تعليم و تعلم را بر آن مبانى و قواعد و قوانين استوار ساختند . معلومات آنها در حقيقت به همان مبانى ابتدائى برگشت مىكند و چون بكمال رسيد بدرستى آن كليات پى بجزئيات برده مىشود ، و در موقع استنباط و استخراج آن را طبعا از جزئيات بكليات پى مىبرند . باز چنان كه سابقا هم به آن اشاره كرده‌ام ، لازم نيست كه اين امر مخصوص به محل معين باشد و در جاهاى ديگر چنين امرى پيش نيايد يا يكدسته از مردم و قوم معينى آن را بدانند ، مگر به آن صورت كه قومى زيادتر و قومى كمتر به آن دست يافته‌اند يا از حيث انواع داروها در اقوام مختلف تفاوتهائى ديده شود . بنابراين