ابن أبي أصيبعة ( مترجم : سيد جعفر غضبان )

231

عيون الأنباء في طبقات الأطباء ( فارسى )

كدام و چگونه‌اند و هريك از آنها بچه كيفيت و بكدام طرف تقسيم مىشوند و چند شريان از قلب خارج مىگردد و آنها كدامند و چگونه بوده و به طرف كدام جهت تقسيم مىگردند « 1 » ؛ 11 ) « كتاب الاسطقسات على راى ابقراط » « 2 » كه در يك مقاله است - غرض جالينوس در اين كتاب بيان تمام اجسامى است كه كون و فساد را قبول مىكنند ، ( يعنى از كون و فساد منفعل مىگردند ) - اين اجسام بدن حيوانات و نباتات و اجسامى هستند كه در شكم زمين توليد مىشوند و مركب از اركان اربعه يعنى آب و آتش و باد و خاك مىباشند - اين اركان همان اركان اوليه هستند ، كه از بدن انسان دورند و دستهء دوم اركانى هستند كه در قوام بدن آدمى و حيوانات خون‌دار تأثير ثانوى دارند ، يعنى اخلاط چهارگانه كه عبارت است از خون و بلغم و صفراء و سوداء مىباشند ؛ 12 ) « كتاب المزاج » در سه مقاله كه دو مقاله اول در توصيف اصناف مزاج حيوانات مىباشد ، كه چند مورد و چند نوع مىباشند - همچنين نشانه‌هاى هريك را تعيين نموده است - در مقالهء سوم در بيان اصناف مزاج داروها مىباشد و آنكه چگونه بايد آنها را امتحان نمود و چگونه ، آنها را شناخت ؛ 13 ) « كتاب القوى الطبيعيه » « 3 » كه مشتمل بر سه مقاله است - هدف جالينوس در اين كتاب آنست كه تدبير و اراده بدن را بيان كند - او مىگويد تدبير بدن با سه قوه از قواى طبيعى است ، اول قوهء جابله « 4 » دوم قوهء جابلهء منميه « 5 » سوم قوه غازيه « 6 » - قوهء جابله مركب از دو قوه است كه يكى از آن دو قوه‌ايست كه منى را تغيير مىدهد و اعضاء متشابهة الاجزاء درست مىكند و دومى جابله منميه قوه‌ايست كه اعضاء متشابهة -

--> ( 1 ) - جالينوس كتابهاى شمارهء هشتم و نهم و دهم و يازدهم را در يك مجلد آورده است . ( 2 ) - عناصر چهارگانه ( 3 ) - Facultes naturelles ( 4 ) - نيروئى كه عناصر زنده ماده حياتى جانداران را تركيب مىنمايند . ( 5 ) - نيروى نمودهندهء جانداران است . ( 6 ) - نيروئى كه غذاى بدن را تنظيم مىكند . ( مترجم ) .