محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( مترجم : محمد سعيد بخت )
56
قانونچه في الطب ( مستحضر الطبيب و مستبشر اللبيب ) ( فارسى )
زردى كه اندكى سرخى زند دلالت مىكند بر زيادتى حرارت و سياهى بر گرمى و رنگ بادنجانى دلالت مىكند بر برودت و يبوست و جصى دلالت مىكند بر سردى و رصاصى بر برودت و رطوبت فصل پنجمين در علامات دلالتدارنده بر احوال تن از طريق اخلاط ليكن غلبهء خون پس دلالت مىكند بر آن گرانى سر و خميازه و فاژه و پينكى و كندى حواس و تشويش فكر و شيرينى دهن و سرخى رنگ و زبان و سيلان خون از مقاماتى كه زود مىشگافند و ليكن كثرت بلغم پس دلالت مىكند بران سپيدى رنگ و سست شدن گوشت و نرمى ملمس و برودت و بسيارى آب دهن و قلت تشنگى مگر هرگاه گه بياميزد صفرا ضعف هضم و اروغ ترش و