مقدّمه « 1 » من اين نامه فرخ گرفتم به فال « فردوسى » در تمدن اسلامى كتبى كه به بحث در منافع جانوران و خواص نباتات و اشياء و بيان صناعات معمول زمان و علوم تجربى و فنون عملى اختصاص داشته و در حكم دائرة المعارف امروزه بوده است ، متعددست . « 2 » اگرچه درين نوع كتب عقايد عجيب و غريب و خرافه‌نما به كثرت ديده مىشود از لحاظ تاريخ انديشهء بشرى و نحوهء تفكرات علمى و پيشرفت تمدن ، اين آثار از مآخذ اصيل دست اول به شمار مىآيد و محتوى بر نوادر اقوال و اطلاعات مفيد است . يكى از كتب قديمى زبان فارسى در اين رشته ، كتاب مشهور نزهت‌نامه علائى تأليف دانشمند بنام شهمردان مستوفى رازى است ( تأليف شده ميان سالهاى 506 و 513 ) كه آن را به نام علاء الدوله باكاليجار كرشاسپ بن امير على بن فرامرز از امراى كاكويهء ديلمى جمع

--> ( 1 ) . ملخصى از مطالب اين مقدمه به مناسبت هفتاد سالگى محمود فرخ شاعر صاحبدل خراسان در مجموعه‌اى كه به نام هفتاد سالگى فرخ زير نظر مجتبى مينوى ( تهران ، 1344 ) چاپ شد درج و به آن سخنور مايه‌ور اهداء گرديد ، تا شايد نشانى از ارادت ساليان دراز بدان خداوند ذوق و مكرمت باشد . طرفه را نگريد كه جمع كنندهء فرخ نامه هم چون تقديم كنندهء آن مقاله به فرخ از مردم يزدست ! ( 2 ) . محمد تقى دانش‌پژوه در مقدمهء يواقيت العلوم و درارى النجوم ( تهران ، بنياد فرهنگ ايران ، 1345 ) در باب اين نوع كتب شرحى به تفصيل آورده و نام اكثر آنها را نقل كرده است ، على هذا مرا از بحث در آن باب بىنياز مىدارد . خوانندگان بدان مقدمهء محققانه مراجعه كنند .