اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
36
يادگار ( در دانش پزشكى و داروسازى ) ( فارسى )
رومى پنجاه درم ، سليخه بيست درم ، تخم كرفس سى درم اندر دو من آب بپزند تا دو بهر برود و يك بهر بماند . پس بپالايند و يك من شكر برنهند و به قوام آرند و اگر به جاى شكر عسل بود شايد ، شربتى پانزده درم تا بيست درم . كمترين ده درم و اين نسخه اگر ده درم سنبل درافزايند صواب بود « 1 » . صفت ماء الاصول ساده : بگيرند پوست باديان و پوست بيخ كرفس از هر يكى ده درم ، پوست بيخ « 2 » كبر پنج درم ، « 3 » اصل اندر ماء الاصول اين است اگر به جگر عنايتى بود پوست بيخ « 4 » كسناخ « 5 » ده درم ، تخم كسناخ نيم كوفته پنج درم . اگر مزاج احتمال نكند تخم كرفس را دو درم كند و پوست بيخ كبر نكند و بيست دانه انجير و سى دانه مويز منقّى و دو درم گل سرخ در او ببايد جوشيد و صافى كرد و پنج استار گل سرخ دراندازند و ديگر باره صافى كنند ، اما از جهت خداوند لقوه و فالج به اين اخلاط ماء الاصول كه ياد كرديم چيزهاى ديگر زيادت كند . چون بيخ اذخر و پنج درم اسارون و حبّ البلسان نيم كوفته از هر يكى دو درم ، عود البلسان و بوزيدان و سليخه و هزار اسفند از هر يكى سه درم ، مويز منقّى بيست درم بغايت نافع بود ، اما از جهت خداوند
--> ( 1 ) . - ب : از « نسخه ديگر . . . . صواب بود » ندارد . ( 2 ) . ب : « بيخ » ندارد . ( 3 ) . ب : اين جمله اضافه دارد : « تخم كرفس ، تخم باديان و انيسون از هر يكى پنج درم » . ( 4 ) . ب : « بيخ » ندارد . ( 5 ) . ب : كسناخ يعنى كسنى .