اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
23
يادگار ( در دانش پزشكى و داروسازى ) ( فارسى )
نهند سود دارد و اندر برف رفتن و « 1 » در آب برف نهادن نافعتر از همه است و تر دوغ « 2 » طلا كردن سود دارد و شلغم پخته ضماد كردن نافع بود و اگر عضوى رنگ بگرداند پياز تند در آب گرم نهند « 3 » تا خون تمام برود و خود بايستد . پس سركه به آب بياميزند و گل ارمنى در وى حل كنند و طلا كنند نافع بود و اگر پوسيدن آغاز كند هيچ سود « 4 » ندارد تا جدا نگردد . و اللّه اعلم بالصّواب . « 5 » باب 12 - اندر ياد كردن شرابها . سكنگبين ساده خداوند صفرا را سود دارد و تشنگى بنشاند و خداوند رطوبت را سود دارد ، « 6 » از آنكه قوّت سركه رطوبت لطيف كند و ببرد « 7 » و سكنگبين بزورى « 8 » خداوند رطوبت را بهتر سود دارد . از ساده سدّه را بگشايد و خداوند يرقان را سود دارد و خداوند معده گرم را و معده ضعيف را شراب انار و شراب ليمو و شراب حماض ترنج موافق بود و شراب هليله زرد به جاى داروى مسهل بود . خداوند معده سرد را شراب عود و شراب مشك نافع بود . خداوند دل گرم را شراب صندل و شراب حماض ترنج نافع بود . اندر بيماريهاى گرم سكنگبين رمّانى نافع بود . خداوند سرفه و نزله
--> ( 1 ) . ب : و يا . ( 2 ) . ب : ترهدوغ . ( 3 ) . ب : « نهند » ندارد . ( 4 ) . ب : « كند » ندارد . ( 5 ) . ب : « و اللّه اعلم با الصواب » ندارد . ( 6 ) . الف : « دارد » ندارد . ( 7 ) . ب : برود . ( 8 ) . ب : بزوروى .