بخش پنجم سه باب است : باب اول - اندر مجرى . باب 2 - اندر زينت . باب 3 - اندر علاج زهرها و اينجا كتاب ختم مىشود . [ بخش اول : فوايد علمى ] باب اول از بخش اول ، از فوايد علمى اندر آنكه سبب بيماريهاى مادّه « 1 » چند است و نشان هريك چيست . بيمارى از گرمى « 2 » و سردى « 3 » يا از ترى يا از خشكى بود و از جمله اين بيماريها نشان بيمارى گرم و سرد و مادّى و غير مادّى مشترك است ، چنان كه نشان بيمارى گرم آن است كه هواى سرد و آب سرد بد و « 4 » رسد خوش آيد و شربتها « 5 » و تدبير ميّسر و موافق آيد و نشان بيمارى سرد آن است كه هواى گرم و آب گرم خوش آيد و شربت و تدبير سخن موافق آيد و نشان « 6 » بيمارى كه از ترى بود گرانى ، سستى و خواب بسيار است و ترى آمدن از بينى و لعاب از دهان [ ب - ا ] و نبض نرم و بطىء و متفاوت ، امّا نشان خشكى بر خلاف اين بود و باشد كى اسهالى بوده باشد يا خون بسيار بيرون كرده باشد و يا كار « 7 » سخت كرده باشد و يا عرق بسيار آمده باشد « 8 » و يا

--> ( 1 ) . ب : مادى . ( 2 ) . ب : و يا . ( 3 ) . ب : يا از . ( 4 ) . ب : كه به دو . ( 5 ) . ب : شربت . ( 6 ) . ب : و امّا . ( 7 ) . ب : كارى . ( 8 ) . ب : « باشد » ندارد .