( 11 ) - مفاجات به معناي حمله ناگهاني است و در اصطلاح طب قديم ، مرگ مفاجات به معناي مرگ ناگهاني بوده است ( Unexpected Attack Sudden death ) بنابراين جميع مرگ‌هاى ناگهاني بر اثر بيمارىهاى قلبى و سكته‌هاى مغزي و امثال آنها به " مرگ مفاجات " تعبير مىشده است ( 12 ) - كند فهمي ( Dullness of Apprehension ) ، كند : كودن ، نادان ، ابله ، بىوقوف ( ناظم الاطباء ) 0 ( 13 ) - حاسه - حس كننده ، قوه حس كننده . قوه بينايي كه اشياء را حس كند . حاست بينايي [ باصره ] . حاست شنوايي [ سامعه ] ( معين ) 0 ( 1 / 57 ) ( 14 ) - خناق - همان ديفتري است خروسك Croup و Asphyxia 0 در نسخه " كا " ، " خناق " آمده است . در اينجا به نظر مىرسد خفقان . خناق : ماخوذ از تازي . بيمارى عدم نفوذ نفس به سوي شش و به فارسي خناك و بادزهره و زهرباد نيز گويند ( ناظم الاطباء ) 0 ( 15 ) - سرسام مركب است از دو كلمه سر و سام به معناي " سر " و " ورم " كه ورم دماغ Phrenitis يا به فرانسوي Meningite است . ( 16 ) - در " مر " و " كا " : " نباشد " 0 ( 17 ) - در " مر " : " برنشود " ومج 1 ) : " نرسد " و " كا " " پرنشود " 0 ( 18 ) - ساير نسخه ها : " رقيق موافق تر " 0 ( 19 ) - در دنباله كلمه " باشد " در ساير نسخه ها ، " و اگر شراب قوي را بكعك بچكانند رقيق شود و بجاى آب باشد ، خاصه اگر ممزوج كنند " 0 كعك : ماخوذ از فارسى . نان خشك و ناني كه از آرد خشكه باشد و در روغن پخته باشند ( ناظم الاطباء ) 0 در حاشيه " كا " ، آمده است : " كعك بالفتح نان سوخته و نزد بعضي نان خشك و نان سطبر كه در تنور بر پاره سنگ گرم نهاده بپزند . كعك : كاك ، نان خشك ( مقدمه الادب زمخشري ، انتشارات دانشگاه تهران ، شماره 848 ، صفحه 351 ) . رازي در كتاب " منافع الاغذيه و دفع مضارها " قريب بيست و سه نوع نان ذكر كرده است . ( 20 ) - مرطوبان : آنان كه طبيعتشان رطوبتي باشد مرطوب المزاج مردم با مزاج مرطوب . ( 21 ) - " مر " : " رنگ " 0 ( 22 ) - شراب ريحاني : از انواع شرابهايي است كه در اغلب كتابهاي پيشينيان آمده است ( به ترجمه " منافع الاغذيه و مضارها " مراجعه شود ) 0 ( 23 ) - مردمي كه خفقان دارند . خفقان Trobbing - و Strangulation ) - of the Heart آريانپور ) ، خفقان ، تپيدن ، تپش يافتن ، تپش دل ، اضطراب ( معين ) 0 ( 24 ) - غشي : اغماء و بيهوشي ( ناظم الاطباء ) ، غشي : بيهوش گرديدن ، بيهوش شدن ( آريانپور ) ( Swooning , Fit , Syncope ، حييم ) 0 ( 25 ) - در ساير نسخه ها " خمارش " 0 ( 26 ) - در ساير نسخه ها : " مويزي " آمده است . شرابي كه با " مويز " به عمل آيد . ( 1 / 58 ) ( 27 ) - مقصود آن است كه كمتر مغذي است . ( 28 ) - نسخه " كا " ، جمله " و پيران را هم بدين سبب نشايد " اضافه آمده است . ( 29 ) - در " كا " ، " كرنج " آمده است . كرنج : سياه دانه ، حنظل ، برنج ( معين ) ، سياهدانه و شونيز ، برنج 000 ( ناظم الاطباء ) ( Rheum ، گل گلاب ) 0 كرنج : اسم فارسى " شونيز " است و نيز به فارسي سياه دانه 000 ( مخزن الادويه ) 0 ( 30 ) - در مج 1 ) و " كا " ، " اسهال كبدي " آمده است . ( 31 ) - ريواس ، ريباس ، ريوند ( معين و ناظم الاطباء ) Rhubarbe ريواس ، ريباس ، ريوند - Rhubarbe