اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

252

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

توضيحات : ( 1 ) ) - توضيح - در عنوان مقاله ششم در نسخه اساس آمده : " اندر تدبير زينت و داء الثعلب " و پس از آن به علاج پرداخته است كه مقصود علاج " داء الثعلب " است . در " مر " ، " داء الثعلب " پس از " تدبير زينت " به صورت بيمارى و علاج آن آمده است . در مج 1 ) : پس از " زينت " ، " و آن پاك داشتن بشره است " 0 نسخه " كا " ، " و آرايش " را اضافه دارد . ( 2 ) - در " مر " و مج 1 ) ، " امعاء " و در " كا " ، " احوال " آمده است . ( 3 ) - معجون نجاح : مسهل سودا و بلغم غليظ جهه قولنج و امراض دماغي كه از سودا باشد نافع است . پوست هليله زرد پوست هليله كابلي بليله هليله سياه آمله مقشر از هر يك دو مثقال ، تربد سفيد هفت مثقال ، غاريقون ، بسفايج از هر يك پنج مثقال محموده مشوي سه مثقال ، گل سرخ رب سوس مصطكي سفيد از هر يك پنج مثقال ، عسل كف گرفته سه برابر ادويه قدر شربت دو مثقال تا سه مثقال ( تحفه حكيم مومن ) 0 توضيحا اضافه مىشود كه در " هدايه " چهل و پنج نوع معجون و در قانون ( كتاب پنجم ) شصت و سه نوع آمده است . محموده : داروئي مسهل كه سقمونيا نيز گويند ( ناظم الاطباء و شرح اسماء العقار ) مشوي / بريان شده . ( 4 ) - زرداب معصفر . زرداب ( آب زرد رنگ و خلط صفرا 000 ) ( ناظم الاطباء ) معصفر : چيزى كه به گل كاجيره آن را رنگ كرده باشند 000 ( لغت‌نامه دهخدا ) مقصود آب زردى است كه با گل كاجيره رنگ كرده باشند . نسخه " كا " ، " و تخم " را اضافه دارد . ( 5 ) - در ساير نسخه ها ، " هليله " آمده است . ( 1 / 290 ) ( 6 ) - برص / پيسي ، Vtiligo ، شليمر كلمه Alphos را در برابر پيسي و برس آورده است . برص : سفيدي كه بر ظاهر بدن در بعضي قسمتها آيد و گود شود تا آنكه بدن كلا سفيد گردد 000 و شيخ " برص اسود " را " قوباء متقشر " گفته است ( بحر الجواهر ) 0 برص : پيش اندام ( ناظم الاطباء ) 0 پيسي ، برص - Vitiligo ( 7 ) - در " كا " ، " سونش آهنگران " آمده است . سونش : براده و ريزه‌هائى از فلز كه از دم سوهان ريزد معين ) Filing / 0 ( 8 ) - در مج 1 ) ، " شير گاو روى را صاف كند " و در " كا " ، " اندكى سيرخوردن " آمده است . ( 9 ) - هليون : كشك الماز ، مارچوبه Asparagus , sparrow - grass / ( واژه‌نامه گياهى ) 0 هليون ، كشك الماز ، مارچوبه - Asparagus ( 10 ) - حرشف : كنگر 000 معين ) ، خرشوف : كنگر فرنگى معين ) 0 خرشوف : كنگر فرنگى ، انگنار ، انگينار - ) Artichoke واژه‌نامه گياهى ( 0 خرشف : ) Artichaut فرانسوي - شرح اسماء العقار ) 0 ( 11 ) - در مج 1 ) ، " گل و خاك " و در " مر " ، " خاك و گرد " آمده است . ( 12 ) - در " مر " ، " و در كوفتگي كنند " 0 در مج 1 ) ، " در آن شكاف كنند " 0 ( 13 ) - در مج 1 ) ، " زير " و در " كا " ، " بر روى " آمده است .