اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
223
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
( انگشت كوچك دست ) فرود آيد . علاج آن همچون علاج " اوجاع مفاصل " است و " نقرس " ، و قي كردن ، و طعام ، كم خوردن ، و از پس طعام ، حركت ناكردن ، و هر بامداد رياضت كردن ، سود دارد . و خداوندان اين علت را و " اوجاع مفاصل " را و " نقرس " را شراب نشايد خوردن . و هرگاه كه شفا يابند ، تا چهار فصل بنگذرد بسلامت ، او را به شراب معاودت نشايد كردن . دوالي رگها غليظ باشد كه بر ساق پاي پديد آيد و سبب آن امتلاء و فراخى رگها باشد و طعامهاي غليظ خوردن ، و از پس طعام ، حركت كردن . و اين علت ( 5 ) بيكاران و حمالان را بيشتر افتد . علاج آن ( 1 / 256 ) " قي " كردن به داروها كه سودا و بلغم برآورد ، و رگ باسليق زنند ، و استفراغ بماء الجبن و مطبوخ افتيمون و مانند آن كنند ، و هر هفته ، ايارج فيقرا و غاريقون و افتيمون و حجر ارمنى تركيب كرده بدهند ، و از پس طعام ، هيچ حركت نكنند . داء الفيل اين علتي است كه سبب آن همچون سبب " دوالي " است كه " قدم " و " ساق پاي " غليظ گردد ، همچون ساق " فيل " 0 لكن ماده اين علت ، بر خلاف ماده " دوالي " باشد ، عفن نباشد ، و بدان سبب ، منقرح شود . و ماده اين علت ، از عفونت خالي باشد و منقرح نشود . علاج آن همچون علاج " دوالي " است ، و پس از آن كه استفراغ كرده باشند ، خاكستر چوب كرنب و چوب گز و آب حلبه 10 و سرگين بز و تخم ترب و تخم جرجير كوفته ، به روغن زيت سرشته طلي مىكنند ، بود 11 .