اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )
101
خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )
هفتگاني تا چهل روز باشد ، پس ضعيفتر شود . پس قوت بحران ، بيستگاني باشد ، تا صد و بيست روز ، و بعد از اين بحران يا از پس هفت ماه يا از پس هفت سال يا از پس هفت سال يا از پس چهارده سال يا از پس بيست و يك سال . و بحران بيماريهاى حاده اندر روزهاي 26 طاق باشد ، بدين سبب است كه بحران " تب غب " روز يازدهم 27 باشد . و اندر بيشتر بيماريها ، دور تبها چون عده روزهاي بحران باشد ، مثلا هفت روز دور " غب " ، همچون هفت دور نوبت " محرقه " باشد . و اندر بيماريهاى مزمنه عدد ماه و سال همچون عدد روزهاي بيماريهاى حاده باشد . مثلا اندر " تب ربع " سودائي بلغمي ، هفت ماه ، همچون هفت نوبت " غب " باشد و روزهاي خبر دهنده از روز بحران بيماريهاى مزمنه هم بر قياس روزهاي خبر دهنده از روزهاي بيماريهاى حاده باشد . و بحران بيماريهاى مزمنه نيز تقديم و تاخير افتد ، همچنان كه اندر بحرانهاى بيماريهاى حاده چنان كه ياد كرده آمد . و روزهائي كه بحرانها بىوقت ( غير موقع ) آيد ، آن را " ايام الواقعه في الوسط " گويند . و آن روز سوم و پنجم و نهم و سيزدهم است . اما بحران روز چهاردهم هرگاه كه از وقت خويش بگردد ، روز هفتم آيد يا روز و ايام يازدهم . و از " ايام الواقعه في الوسط " روز نهم قويترست ، پس پنجم پس سوم ، و روز سيزدهم ضعيف است ، و روز ششم بحران كند ، لكن بد . و هرگه كه اندر بيماريهاى حاده روز نخست اثر نضج پديد آيد ، بحران روز چهارم باشد . و اگر بيمارى سخت گرم و سريع الحركه بود ، روز سوم ، و اگر آهسته تر باشد ، روز پنجم و اگر روز انذار ، روز چهارم باشد و بيمارى گرم باشد ، بحران ، روز هفتم بود . ( 1 / 137 ) و اگر آهسته تر بود ، روز نهم باشد ، و اگر روز انذار ، چهارم باشد و نشانها بد نمايد ، بحران ، روز ششم باشد . و اگر روز انذار ، هفتم باشد ، بحران اندر يازدهم يا در چهاردهم بود . و اگر روز يازدهم نوبت زودتر آيد و تب ، گرم تر و اثر نضج پديد آيد ، بحران اندر چهاردهم باشد . و اگر نضج اندر چهاردهم باشد ، بحران اندر هفدهم باشد يا هجدهم يا بيستم يا بيست و يكم و بيشتر اندر بيستم باشد ، و همچنان كه روز چهارم انذار بروز هفتم كند ، يازدهم انذار بروز چهاردهم كند ، و هفدهم انذار به بيست و يكم و بيستم . و باشد كه اثر نضج اندر هفدهم 28 پديد آيد ، ضعيف باشد . و بحران كه از بيست و يك اندر