اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

مقدمهء مصححين 2

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

بيان اين نكته بدان منظور نيست كه دانشمندان غير مسلمان و غير ايرانى در باره علم ، . . . زحمتي به خود نداده و آن را ناديده گرفته‌اند ، بلكه معتقديم كه آنان آثار ارزنده اي از خود به يادگار گذارده و اكنون نيز سرگرم بررسي و تحقيق هستند و متذكر مىشويم كه ايراني بايد از نتايج زحمات آنان - آنچه براي جامعه ايراني مفيد است - كسب كرده و آنچه كه زائد و غير لازم است ، دور بريزد ، نه آنكه كوركورانه تابع نظرات آنان باشد . طبيب ايراني بايد با آگاهي از علوم و تجربيات اطباء پيشين ، به تمدن و علوم كنوني جهان غرب - كه هر روز با اكتشافات نويني روبرو مىشود - كند و با دقت تمام آنچه كه به حال جامعه ايراني مفيد است ، اخذ نمايد و آنچه كه لازم نمىداند ، كنار بگذارد . در غير اين صورت ، يعني اگر اطباء امروزي پشت پا به خدمات اطباء سلف زنند و زحمات و دانش آنان را ناديده انگارند قطعا رابطه خود را با گذشتگان قطع نموده و در حقيقت فرزندانى خواهند بود كه با پدران خود قهر كرده و ميراث گرانقدر آنان را بر باد داده‌اند و اين مطمئنا به سودشان نخواهد بود . شرح حال مولف خفي علائي سيد اسمعيل فرزند حسن ( يا حسين ) فرزند محمد فرزند محمود فرزند احمد و ملقب به " زين الدين " ( يا شرف الدين ) به " ابو الفتح " ( يا ابو الفضائل يا ابو ابراهيم ) و معروف به " جرجاني " از پزشكان نامدار سده پنجم و اوايل سده ششم هجري قمري و از سادات اصفهان بود . ( تاريخ طب در ايران ، ج 2 ، ص 719 ) . ( 1 / 2 ) در عيون الانباء ، اثر " ابن ابي اصيبعه " آمده است : " الشريف شرف الدين اسمعيل " ( عيون الانباء ، ج 2 ، ص 31 - از زير نويس صفحه 2539 لغت‌نامه دهخدا ) 0 در ساير ماخذ و منابع به صورت‌هاى ديگر نيز آمده است ، ولي آنچه مسلم است اينست كه وى از سلسله جليله سادات بوده و بيشتر به " جرجاني " يا " سيد اسمعيل جرجاني " آوازه به هم رسانده است . تولد " جرجاني " به سال 434 هجري قمري در " گرگان " اتفاق افتاد ( فرهنگ معين ، ذيل كلمه اسمعيل ، و تاريخ طب در ايران ، ج 2 ، ص 719 ) . وى شاگرد " ابو القاسم عبد الرحمن بن علي بن ابن الصادق النيشابوري " ملقب به " بقراط الثاني " ( متوفى در اواخر قرن پنجم هجري قمري ) بود و طب را نزد وى آموخت . غير از