أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

922

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 1 ) . Leptadenia pyrotechnica Dcne . . قس . ابو حنيفه ، فرهنگ ، 50 ؛ عيسى ، 1086 . مرخ ممكن است به معناى Cynanchum pyrotechnicum L . نيز باشد ؛ عيسى ، 645 ؛ Lane ، 2705 ، در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . نك . شمارهء 611 ، يادداشت 3 . ( 3 ) . بادامك ، قس . شمارهء 954 ، يادداشت 11 . 986 . مردارسنج 1 اين به رومى ليثرغوروس 2 ، به سريانى مردخا 3 و هم‌چنين يقيرا 4 و به فارسى مرتاسنگ 5 است . الخليل مىگويد : اين « مرتج » 6 است . حمزه : اين « مرده‌سنگ » 7 است . ديسقوريدس : [ مردارسنگ ] را ممكن است از شن ويژه 8 تهيه كنند ، نيز ممكن است از سرب 9 و هم‌چنين از نقره تهيه كنند . در الحاوى از قاطاجانس نقل مىشود كه « مولوبدانا » 10 و « مولبذانا » 11 كه [ در كتاب‌ها ] ذكر مىشود ، سردتر و خشك‌تر 12 از مرداسنج است . صهاربخت : اين « مرتك » 13 شسته شده ، و [ مرتك - مادهء ] سفيد شده است . ( 1 ) . ليتارژ ( اكسيد سرب PbO ) ؛ سراپيون ، 353 ؛ ابن سينا ، 412 ؛ الجماهر ، 242 ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 148 ، يادداشت 268 ؛ ميمون ، 239 . اين نام از « مردارسنگ » فارسى - « سنگ‌مرده [ يا ناپاك ] » است . ( 2 ) . ليثرغوروس - يونانى ، ديوسكوريد ، V ، 69 . ( 3 ) . مردخا ، قس . بر بهلول ، 11537 . ( 4 ) . يقّيرا ، قس . بر بهلول ، 85021 . ( 5 ) . مرتاسنگ . ( 6 ) . المرتج ، معرب « مرتك » فارسى ، تاج العروس ، II ، 100 . ( 7 ) . مرده‌سنگ . ( 8 ) . رمل مخصوص ، ديوسكوريد ، V ، 69 : « از شن به نام مولبد يطوس » . ( 9 ) . رصاص ، نك . شمارهء 464 . ( 10 ) . نسخهء الف : المولديدانا ، بايد خواند المولوبدانا يونانى - سولفيد سرب ؛ نك . شمارهء 1024 . ( 11 ) . الموليذانا ، بايد خواند المولبذانا ، نك . يادداشت 10 .