أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
883
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
925 . كندس 1 اين [ داروى ] رومى است كه از ثغور مىآورند و آن ريشهء پر گره با پوستهء سياه و اندرون سفيد است . * در فرغانه نوع نامرغوب [ كندس ] يافت مىشود 2 . [ كندس ] به رومى اسطروثيون 3 [ ناميده مىشود ] . جالينوس : بيش از همه ريشهء [ كندس ] به كار مىرود ، مزهاش تند است . رازى : برگهايش به [ برگهاى ] ساذج مىماند و ريشهاش چوب سخت ، سياه از بيرون و زرد در محل شكستگى است . اين گياه به رومى دريويطاس 4 ناميده مىشود . پولس : جانشين [ كندس ] خربق سياه است . رازى : جانشين آن براى برانگيختن قى و عطسه ، نيز براى غرغره به وزن برابر جوز القى و يك سوم وزن قلقل 5 است . ( 1 ) . Gypsophila struthium L . ؛ سراپيون ، 130 ؛ ابو منصور ، 485 ؛ عيسى ، 14 90 ؛ I , Low ، 335 و 640 ، بدويان ، 1765 . نيز نك . ابن سينا ، 344 . * ( 2 ) . در Picture ، 133 درج شده است . ( 3 ) . اسطروثيون - يونانى . در ترجمهء عربى ديوسكوريد ( II ، 163 ) اين واژه بىترجمه بهجا گذاشته شده است . طبق تئوفراست ( 559 ) - Saponaria officinalis L . - صابونى دارويى . ( 4 ) . نسخهء الف : دريورطاس ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : دريوريطاس . ( 5 ) . قلقل ، نك . شمارهء 858 ؛ نسخهء فارسى : پلپل ، يعنى فلفل خوانده است و چنين است ابن سينا ، 344 . 926 . كنيب 1 صهاربخت : نيرويش به [ نيروى ] گندم نزديك است و ازاينرو جالينوس مىگويد كه طبيعت [ كنيب ] ميانه طبيعت گندم و جو است . الحاوى : اين « هرطمان » 2 است . ( 1 ) . Triticum spelta L . مترادف T . zea Host . ؛ عيسى ، 18 183 ؛ Low , pf . ، 104 . قس . شمارهء 409 . يادداشت 4 . در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . الهرطمان - جو دوسر . نك . شمارهء 1090 . 927 . كناروس 1 - كنگر ابو الخير : مىگويد اين گياهى است كه پارسيان 2 كنارس مىنامند و آن خارى است كه