أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
884
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
بزرگ و گرامىاش مىدارند . [ كناروس ] يكى از [ سبزىهاى ] خوردنى است . ( 1 ) . نسخهء الف : كناوس ، بايد خواند كناروس - از يونانى - Cynara scolymus L . ؛ ميمون ، 154 ؛ عيسى ، 19 64 ؛ نيز نك . شمارهء 331 . ( 2 ) . الفرس ، چنين است در نسخهء اصلى و اين به احتمال زياد تصحيف است زيرا « كناروس » واژهء يونانى است . 928 . كنب 1 ابو حنيفه : [ كنب ] شبيه قتاد 2 ماست ، از پوستش ريسمان محكم مىسازند 3 و بندهاى نمناپذير مىريسند . ( 1 ) . يا كنب ( Lane ، 2632 ) - Eleusine coracana Gaertn . ؛ عيسى ، 3 75 ؛ I , Low ، 804 ؛ بدويان ، 1501 . در نسخهء فارسى حذف شده است . ( 2 ) . نسخههاى الف ، ب ، پ : بقياذيا ، بايد خواند بقتادنا ، قس . لسان العرب ، I ، 728 ؛ قتاد - گون ، نك . شماره 814 . ( 3 ) . نسخهء الف : يحصف بلحائه ، قس . لسان العرب ، I ، 728 ؛ تاج العروس ، I ، 463 : يخصف . . . بلحائه - « با پوستش كفش مىدوزند » و چنين است در Lane ، 2632 . 929 . كوزكندم 1 اين به رومى ليكين 2 و به سريانى حزازيثادخيفا 3 است . [ كوزكندم ] بر سنگها تشكيل مىشود و مانند مغز پوستكندهء گردو روى آنها خشك مىشود . رويش گرد و غبار است 4 و بدمزه نيست . ارجانى و صهاربخت : اين دانههاى فربهكننده است . پولس : [ كوزكندم ] شبيه اشنه است و نوع دشتى نيرومندتر است . ( 1 ) . بسيارى از پژوهشگران مىپندارند كه اين صمغ Garcinia mangostana L . است ؛ سراپيون ، 287 ؛ ابو منصور ، 494 ؛ عيسى ، 10 86 ؛ I , Dozy ، 233 . لكن ديگر مؤلفان در پى لكلرك آن را همچون Lecanora esculenta , affini Ev . تعريف مىكنند ؛ غافقى ، 222 ؛ ميمون ، 69 ؛ I , Low ، 25 و II ، 63 . كوزكندم معرب « گوز گندم » فارسى است و به صورت جوز جندم نيز نوشته مىشود ، قس . ابن سينا ، 143 . ( 2 ) . نسخهء الف : كدكسن ، ظاهرا تحريف يونانى ( ليكين ) - گلسنگ . قس . بر بهلول ، 24 965 : ليكنوس ؛ ديوسكوريد ، IV ، 43 : ليحن ، ابن بيطار ، تفسير ، ورق 34 ب : ليخين . ( 3 ) . حزازيثادخيفا ، قس . I , Low ، 24 .