أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

836

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

حمزه او را به « كنگران » تعريف كرده است . ديسقوريدس گويد 8 : شاخه‌هاى نبات او دراز بود ، برگ او به برگ عليق مشابهت دارد و ذكر عليق و هيئت او در حرف « عين » كرده‌ايم 9 . بيخ‌هاى او دراز باشد و خوشبوى بود . ( 1 ) . يا قنابرى و قنابرى . اصل آن سريانى و به اين معناهاست : الف ) Lepidium draba L . ؛ ابن سينا ، 630 ؛ ميمون ، 344 ؛ عيسى ، 10710 ؛ بدويان ، 2074 ؛ ب ) Plumbago europaea L . ؛ ابو منصور ، 455 ؛ II , Dozy ، 408 ؛ عيسى ، 1 144 . ( 2 ) . تملول ، مترادف عربى « قنابرى » ، لسان العرب ، XI ، 80 ؛ ابو حنيفه ، 138 ؛ عيسى ، 1411 . ( 3 ) . برغست - نام فارسى « قنابرى » ، I , Vullers ، 222 . ( 4 ) . غملول ، قس . لسان العرب ، XI ، 80 و 506 ؛ Lane ، 2298 ؛ Low , pf . ، 178 . ( 5 ) . ورغست ، قس . II , Vullers ، 1418 . ( 6 ) . به چند ، I , Vullers ، 236 : بژند . ( 7 ) . هنجمك ، قس . II , Vullers ، 1476 . قطعهء * 7 در Picture ، 131 درج شده است . ( 8 ) . نقل از ديوسكوريد كه در اينجا آمده معلوم نيست در كدام عنوان ترجمهء عربى وجود دارد . Lepidium draba L . با يونانى مطابقت دارد ( I , Low ، 473 ) ، اما توصيف درابى ( ديوسكوريد ، II ، 157 ) با آنچه در اينجا گفته مىشود ، مطابقت ندارد . ( 9 ) . نك . شمارهء 725 . 864 . قنّة 1 محمد يوسف « قنه » به تخفيف « نون » گفته است . به لغت رومى او را گلتيا 2 گويند و به لغت سريانى حلبانيثا 3 گويند . او سبك است و لون اين نوع سپيدتر باشد از انواع ديگر 4 . و اما نوع دوم آن است كه جرم او ستبر باشد و اين نوع نيكوتر باشد در منابع و در استعمال [ داروها ] اين نوع به كار شود . محمد زكريا گويد : اين نوع از وى آن [ صمغ ] است كه او را اطبا در كتب طب به « سكبينج » تعريف كنند . ( 1 ) . نام عربى « صمغ » Ferula galbaniflua Boiss . يا Ferula rubricaulis Boiss . ، سراپيون ، 120 ؛ ابو منصور ، 452 ؛ ابن سينا ، 623 ؛ ميمون ، 339 ؛ عيسى ، 8212 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : كلييا ، بايد خواند گلتيا - يونانى ، III , Low ، 456 ؛ ديوسكوريد ، III ، 78 : خلبانى ( ) . ( 3 ) . حلبانيثا ، قس . III , Low ، 456 .