( 2 ) . النيل ، نك . شمارهء 1065 . ( 3 ) . النيلج ، معرب « نيله » كه به معناى « شيره خشك‌شده نيل » است ؛ II , Vullers ، 1391 ؛ Lane ، 3038 . ( 4 ) . الوسمة الذكر ، نك . 1079 . ( 5 ) . السدوس ، قس . Lane ، 1332 . ( 6 ) . نيل در اينجا به‌جاى نيلج است ؛ نك . يادداشت 3 . ( 7 ) . نسخهء الف : ثم يجمّد ، نسخهء ب : لم تحمد ، پ : و يحمد ، نسخهء فارسى : بگذارند تا منجمد شود . 714 . عظاية 1 ارسطو : اين « حرذون » 2 است . مىگويند كه اين « گكن » 3 است . به سريانى صوريثا 4 [ ناميده مىشود ] . مىگويند كه آن در پنج رنگ وجود دارد اما فقط زردش را مىكشند 5 . عظايه بزرگ‌تر از گكن است ، دمش تيز و برنده است . [ سوسمارى ] كه سفيدىاش بيشتر است ، « سام‌ابرص » 6 ناميده مىشود . ( 1 ) . نسخه‌هاى الف و ب : العضاية ، بايد خواند العظاية ( نسخه‌هاى پ ، فارسى و lane ، 2088 ) . تعريف دقيق اين سوسمار در كتاب‌ها وجود ندارد . نزد ابن سينا ( 550 ) سالامندراى ديوسكوريد به نام « ازعه » تعريف شده است ؛ همين‌گونه است نزد ابن بيطار ، تفسير ، ورق 12 الف ؛ Stein ، 1380 : Saurien ( salamandre ) . اما نزد بيرونى ، « عظايه » و « سالامندرا » باهم تفاوت دارند ؛ نك . شمارهء 523 . ( 2 ) . الحزدون ، نك . شمارهء 52 ، يادداشت 12 . ( 3 ) . الوزغة ، نك . سراپيون ، 23 ؛ Lane ، 3052 . ( 4 ) . صوريثا ، قس . يونانى : نيز نك . شمارهء 523 ، يادداشت 2 . ( 5 ) . نسخهء الف : لا بعقل منها الا الاصفر ، بايد خواند لا يقتل . . . ، زيرا نسخهء فارسى : جز زرد را نكشند ، نسخهء پ : لا يعقر . . . - « از آنها فقط زرد گاز مىگيرد » . ( 6 ) . سام‌ّابرص - « جذامى سمى » معمولا سوسمارگكّن را چنين مىنامند ؛ نك . شمارهء 523 ، يادداشت 2 . 715 . عظم الانسان 1 - استخوان انسان به سريانى گرما دبرناشا 2 [ ناميده شود ] . ( 1 ) . قس . ابن سينا ، 555 . ( 2 ) . گرما دبرناشا .