أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
639
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
سريانى عقارشوشا 18 [ ناميده مىشود ] . مىگويند كه آن به عربى مدهوق 19 [ ناميده مىشود ] . جالينوس : جلوقوريزون 20 . ديسقوريدس و اوريباسيوس : غلوقوريذا 21 در كپادوكيه و بنطس فراوان است . درازاى گياه دو ارش ، رنگ گلها ارغوانى ، ميوهها مانند عدس در نيام ، ريشهاش [ از نظر رنگ ] شبيه شمشاد 22 و عصارهاش شبيه حضض است . گلهايش - قرنيو و اين بدون شك گلهاى سوسن است 23 ، هرچند كه [ نام ] يونانى بدون [ واژهء ] گل است . پولس : جانشين شيرهء غليظ سوس ، شيرهء غليظ توت است . ابو حنيفه : عربها [ سوس ] را « متك » 24 مىنامند ، ريشهاش شيرين و شاخههايش تلخ است . برگهاى اين [ گياه ] را در نبيذ مىگذارند ، همچنانكه داذى را [ در آن ] مىگذارند . در اين عمل [ نبيذ ] گيراتر مىشود . در سرزمينهاى عرب شيرهء غليظ سوس را دوست ندارند 25 . ( 1 ) . Glycyrrhiza glabra L . ؛ سراپيون ، 485 ؛ ابو منصور ، 318 ؛ ابن سينا ، 495 ؛ ميمون ، 271 ؛ عيسى ، 6 88 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : ملهتّى ، قس . Platts ، 1066 ؛ Dutt ، 144 ؛ نسخهء الف : مهلت ، نسخه پ : مهك . ( 3 ) . نسخهء الف : موژ ، بايد خواند مژو ، قس . محيط اعظم ، IV ، 83 ؛ II , Vullers ، 1173 ، نسخهء فارسى : موج ، نسخهء پ : مرو . ( 4 ) . رسون ( ؟ ) . ( 5 ) . نسخهء الف : مهلتى ، بايد خواند ملهتى ، قس . يادداشت 2 . ( 6 ) . ملتّى . ( 7 ) . مذه ، بايد خواند مژو ، قس . يادداشت 3 . ( 8 ) . يا متك ( ؟ ) . ( 9 ) . دار وا دهرام . ( 10 ) . دار شيرين اى حشيشة حلوة . ( 11 ) . خورد بيلان اى طعام النيله ( الفيلة ) . قطعهء * 11 در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در نسخههاى فارسى و پ حذف شده است . ( 12 ) . نسخهء الف : بوى هيربدان ، نسخهء فارسى : هربدان . هيربد - روحانى زردشتى . ( 13 ) . فى المسروقة ( ؟ ) . ( 14 ) . الكهنبارات ، اين واژه ممكن است به معناى كلى مكان ، خانه نيز باشد .