أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

625

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

دانه‌هاى ريز ترش وجود دارد . دربارهء دروغ محض 8 مىگويند : كذب سماق 9 . ( 1 ) . Rhus coriaria . ؛ سراپيون ، 482 ؛ ابو منصور ، 325 ؛ ابن سينا ، 504 ؛ عيسى ، 3 156 ، اين نام از سمّاقا - « سرخ » آرامى مىآيد ؛ I , Low ، 202 ؛ ميمون ، 277 . * ( 2 ) . نسخهء الف : اتم مقايل ، بايد خواند تتم و سماقيل كه مترادف‌هاى سماق‌اند ، قس . عيسى ، 3 156 ؛ I , Vullers ، 423 و II ، 320 ؛ نسخه‌هاى ب و پ تمام جمله * 2 را در عنوان پيشين درج كرده‌اند ؛ نسخهء فارسى حذف كرده است . ( 3 ) . نسخهء الف : تتل ، نسخهء فارسى : تتلى . ( 4 ) . نسخهء الف : تنتذك ، بايد خواند تتّريك ، قس . محيط اعظم ، II ، 9 . ( 5 ) . العبرب ، قس . لسان العرب ، I ، 575 ؛ عيسى ، 3 156 . ( 6 ) . نسخهء الف : العبرب ، بايد خواند العربرب ، قس . لسان العرب ، I ، 575 ؛ Lane ، 1995 . ( 7 ) . العتوب ، بايد خواند العترب ، قس . تاج العروس ، I ، 366 ؛ نسخهء پ : التمتم . ( 8 ) . نسخهء الف : للكل بالحب ، بايد خواند للكذب البحت . ( 9 ) . يعنى سماق به معناى « ناب » است - كذب سماق . « ميم » در اينجا بدون تشديد است ؛ قس . Lane ، 1430 ؛ لسان العرب ، X ، 164 . 564 . سمسم 1 [ كنجد ] به هندى تله 2 [ ناميده مىشود ] . پولس : جانشين [ كنجد ] تخم كتان است . ابو حنيفه : كنجد عرب‌ها سياه نيست بلكه سفيد است . سمسم همان « جلجلان » 3 است . ( 1 ) . Sesamum orientale L . ؛ سراپيون ، 466 ؛ ابو منصور ، 314 ؛ ابن سينا ، 519 ؛ ميمون ، 268 . ( 2 ) . تل هندى و تله سانسكريت ؛ Dutt ، 217 ؛ Platts ، 333 . ( 3 ) . الجلحلان - ديگر نام كنجد ، نك . شمارهء 264 . در پى آن : غير بيان ( ؟ ) . نسخهء فارسى مىافزايد : « به پارسى كنجد و به رومى سيسامن گويند » ، نك . شمارهء 264 ، يادداشت 7 . 565 . سمار 1 اين گياه در كشتزارها ديده مىشود . حيوانى كه آن را بخورد مىميرد . مىگويند كه اين بيمارىاى است كه به جو آسيب مىرساند ، در نتيجه ، خوشه‌هايش مانند انقاس سياه