أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

626

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

مىشوند ، و انقاس مركب سياه است 2 ، هر [ حيوانى ] آن را بخورد نابود مىشود . ( 1 ) . امروزه اين گياه . J . acutus L . , Juncus spinosus Forsk يا J . maritimus Lam . است ؛ Lane ، 1425 ؛ I , Dozy ، 682 ؛ عيسى ، 11 9 102 . ( 2 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : فيصير سنله لالانقاس سوادا و لا نقاس سواد ، بايد خواند فيصير سنبلته كالأنقاس سوادا و الأنقاس مداد . نسخهء فارسى : خوشهء او سياه كند چون انفاسى . 566 . سمكة 1 - ماهى در الحاوى : سيفيا 2 - [ ماهىاى ] به اين نام در بيت المقدس معروف است . ابو الخير : سيفيا [ ماهى ] دريايى است و به رومى طريغليا 3 [ نيز ] ناميده مىشود . شمارى از انواع ماهىها : جرى 4 ، سماريس 5 ، صير 6 ، صخره‌اى 7 كه مردم شام « تيه » 8 مىنامند ، كوسج 9 ، بنبك 10 ، مارماهى 11 ، طريغلا 12 . جالينوس : ماهى دريا از آب رود مىگريزد و [ ماهى ] رود از آب دريا . آنها كه در دهانهء [ رودها ] متولد مىشوند ، آزادانه در هر دو آب زندگى مىكنند . يكى از ويژگىهاى اين‌گونه ماهىها اين است كه بر جريان آب رود غلبه مىكنند و از دريا بسيار دور مىشوند . ماهى دريا استخوان‌هاى ريز 13 ندارد ، اما ماهىهايى كه از دريا وارد رود مىشوند پر از استخوان‌هاى ريزند . ماهىاى به نام . . . 14 يافت مىشود ، گرد است و نيشى شبيه نيش عقرب دارد . ابو الخير : در [ كتاب ] اطيوس [ گفته شده است ] كه رطوبت ماهى رحلى 15 كم‌تر از عراقى است ، همان گونه كه رطوبت [ ماهى ] عراقى نيز كم‌تر از [ ماهى ] نيل است 16 . ( 1 ) . قس . سراپيون ، 96 ؛ ابو منصور ، 308 ؛ ابن سينا ، 520 . ( 2 ) . نسخهء الف : سيفا ، بايد خواند سيفيا ( اندكى پايين‌تر نيز به همين شكل آمده است ) - يونانى - ( ديوسكوريد ، II ، 22 ) - Sepia officinalis . نيز نك . شمارهء 479 . ( 3 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : طرنفاليا ، بايد خواند طريغليا - يونانى ( چلچلهء دريايى ) . طريغلا در ديوسكوريد ( II ، 123 ) در عنوانى جداگانه ذكر شده است . ( 4 ) . الجرّى - مارماهى ( Lane ، 401 ) ؛ Muraena helena ( ابن سينا ، 520 ، يادداشت 1 ) يا اسبيلى - Silurus glanis ؛ سراپيون ، 241 ؛ بيطار ، 475 . ( 5 ) . نسخهء الف : سمارين ، نسخهء فارسى : سمارس - يونانى - ماهى ريز دريا . ديوسكوريد ، II ، 29 : ايشماريش ، ابن سينا ، 520 ، يادداشت 1 : ساماروس - ساردين . ( 6 ) . نسخهء الف : الصيرفان ، بايد خواند الصير ، ديوسكوريد ، II ، 30 از ماهى ميانيدش ( ) نام