أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

589

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

فارسى : « قتّ عرب سپست‌تر را گويند و مقتّت هر طعامى را گويند يا مطبوخ كه سپست درو كرده باشند » . ( 43 ) . القضب ، قس . Lane ، 2538 . ( 44 ) . القتّ ، نك . شمارهء 465 . ( 45 ) . اين بيت با اندك تغيير در لسان العرب ( VII ، 320 ) آمده و در آنجا به الجعدى نسبت داده شده است . ( 46 ) . نسخهء الف : عبد الله بن صالح بن على ، نسخهء فارسى : عبد الله صالح ، در ديگر منابع : عبد الملك بن صالح بن على نك . ابو حنيفه ، 466 ؛ لسان العرب ، II ، 35 ؛ Lane ، 1274 . اين امير عباسى است ، در سال 196 / 811 درگذشت ؛ اعلام ، IV ، 304 . ( 47 ) . زيتون الزيت ، طبق I ) Dozy ، 617 ) اين زيتون رسيده است ؛ نسخهء پ : زيتون المربب . ( 48 ) . الجرب ، نك . شمارهء 332 ، يادداشت 17 . ( 49 ) . القوباء ، نك . ابن سينا ، IV ، 557 . ( 50 ) . در نسخهء اصلى : زيتون الانفاق ، بايد خواند زيت الانفاق ، نك . يادداشت 6 . ( 51 ) . طراثيث ، نك . شمارهء 665 . ( 52 ) . الاون ، قس . بالاتر ، يادداشت 15 . 516 . زيز 1 - زنجره مردم شام آن را به اين اسم مىشناسند . اين حيوانى است كه ميان درختان زيتون جيرجير مىكند . ( 1 ) . Cicada لاتين . I , Dozy ، 618 - 619 : Cigale ، كه با اشاره ابن بيطار ، جامع ، II ( 178 ) كه زيز عربى را با جطيلس ( ديوسكوريد ، II ، 49 ) برابر مىشمرد ، تأييد مىشود ؛ در ضميمه كتاب ديوسكوريد ( ص 494 ) نوشتارهاى طاطيلس و ضطيغش نيز آمده است . همهء اينها آوانويسى يونانى - زنجره است ؛ فرهنگ يونانى باستان به روسى ، 1620 . 517 . زئبق 1 - جيوه [ جيوه ] به سريانى زيوغ 2 ، به هندى بارج 3 ، به فارسى سيماب 4 [ ناميده مىشود ] . جالينوس : دربارهء [ جيوه ] تجربه‌اى ندارم 5 . كرم [ چوب ] صنوبر و كاج 6 ، جيوه ، جانوران زهردار ، قارچ‌هاى سمى و عنب الثعلب سمى حتى به مقدار ناچيز ، از مواد زيان‌آور براى انسان است . جيوه را « زاؤق » 7 [ نيز ] مىنامند ؛ سنگ معدن آن سرخ است ، آن را در كورهء آهنگرى مىگذارند و جيوه از آنجا جارى مىشود .