أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

537

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

صنوبر را مشخص مىكردند ( ابو منصور ، 283 ؛ ابن سينا ، 671 ؛ ميمون ، 352 ؛ III , Low ، 42 ) . اما ممكن است به معناى ديگر صمغ‌ها مانند صمغ سرو ، درخت سقز و جز اينها نيز باشد . ( 2 ) . راطينج . ( 3 ) . ناج ، قس . II , Vullers ، 1270 ، 1276 . ( 4 ) . راطيانا و راتيانا ، نك . يادداشت 1 . ( 5 ) . نسخهء فارسى : فلفونيا ، بايد خواند قلفونيا - يونانى ، III , Low ، 42 . ( 6 ) . سندروس ، نك . شمارهء 572 . ( 7 ) . ريوسا ( ؟ ) . ( 8 ) . شجرش ( ؟ ) . ( 9 ) . راتينج بطم - صمغ درخت سقز ، نك . شمارهء 724 . ( 10 ) . راتينج خرنوبى - صمغ خرنوب ، نك . شمارهء 387 ؛ خرنوبى در اينجا ممكن است تصحيف تنوبى ( تنوب - Picea excelsa Link . ) باشد زيرا در ديوسكوريد ( I ، 71 ) پس از صمغ درخت سقز از صمغة التنوبة نام برده مىشود . ( 11 ) . قس . ديوسكوريد I ، 71 : و منها ما لونه زيتى . ( 12 ) . احتمالا ناودان‌هاى كار گذاشته شده در محل بريدگى تنه درختان را در نظر دارد ( ؟ ) . 458 . رازيانج 1 او را به لغت رومى مارثرون 2 گويند و انانوس 3 گويند ، به يونانى فياوفيرنوس 4 ، به لطينى فنيكى 5 ، به فارسى رازيانه و باديان 6 گويند ، به لغت سيستان بادتخم 7 گويند ، به هندى سوب 8 و سوى 9 گويند ، به سريانى زرع سامرا 10 گويند . جالينوس گويد : [ يك نوع ] رازيانج را « جبلى » گويند 11 . بعضى از رازيانج آن است كه تخم او به تخم گشنيز ماند و يك نوع از او آن است كه تخم او پهن باشد به شكل دانهء انجدان و كاشم جز آنكه دانه انجدان به مقدار بزرگ‌تر باشد 12 . ( 1 ) . Foeniculum vulgare Mill . ؛ سراپيون ، 408 ؛ ابو منصور ، 277 ؛ ابن سينا ، 668 ؛ ميمون ، 351 ؛ عيسى ، 11 84 . رازيانج معرب رازيانهء فارسى است ، II , Vullers ، 5 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : مالثرون از ( مارثرون ) يونانى ، بر بهلول ، 9 1164 يا ( مارثون ) ؛ ديوسكوريد ، III ، 66 . ( 3 ) . آنانوس ، III ) Low ، 465 ) نيز اين نام را به خط سريانى مىآورد و گمان مىبرد كه اين ممكن است anethon ( ) باشد . قس . بر بهلول ، 1 209 . ( 4 ) . فياوفيرنوس ، احتمالا تحريف ( فياوقيدنوس ) يونانى است كه در نزد مؤلفان يونانى