به بيماران تب‌دار ، هنگامى كه تب 16 به درازا كشد ، مىدهند . مىگويند كه حرمل گياهى است كه نزديك آب مىرويد و تا قد آدمى بالا مىرود . آن داراى شيرهء فراوان است كه پنبه و تكه‌اى از پشم را به مدت ده روز در آن به عمل مىآورند تا [ پنبه ] بدبو شود . آن‌گاه اين [ پنبه ] را روى گرى 17 كه قبلا [ آن را ] در برابر آفتاب خارانده‌اند ، مىمالند ؛ اين كار موجب درد مىشود اما سپس [ گرى ] از ميان مىرود . حرمل گياهى شبيه درخت انار كوچك به رنگ سبز است ؛ برگ‌هايش به برگ‌هاى انار مىماند اما باريك‌تر است ، ميوه‌هايش ريزتر از ميوه‌هاى عشر 18 است . هنگامى كه خشك مىشوند ، ترك برمىدارند و پنبه‌اى نرم از آنها خارج مىشود كه با آن بالش‌هاى اعيان و اشراف را پر مىكنند . ( 1 ) . Peganum harmala L . ؛ سراپيون ، 243 ؛ ابو منصور ، 138 ؛ ابن سينا ، 249 ؛ ميمون ، 160 . ( 2 ) . نسخهء الف : زرع‌بشاشا ، نسخهء پ : زرعابشاشا ، قس . III , Low ، 509 . ( 3 ) . هملو ( ؟ ) . ( 4 ) . سپند قس . I , Vullers ، 212 . ( 5 ) . نسخهء الف : واژه‌هاى نامفهوم « سرك تهلك » ، نسخهء فارسى : اسبو تهلك . ( 6 ) . مولو ، نسخهء فارسى : موليوس - يونانى ، قس . ديوسكوريد ، III ، 44 ؛ ابن سينا ، 506 ، يادداشت 2 . ( 7 ) . الثيل ، نك . شمارهء 236 ؛ ديوسكوريد ، III ، 44 : النيل ، نك . شمارهء 1065 . ( 8 ) . اصغر ، احتمالا اصفر ( زرد ) مانند نسخهء فارسى : به زردى مايل باشد . ( 9 ) . قردمانا ، نك . شمارهء 823 . ( 10 ) . ابو حنيفه ، 223 . ( 11 ) . نسخهء الف : طيب ، نسخهء فارسى : خوش باشد به طعم . ( 12 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ و ابو حنيفه ، 223 : السمسم و الشوع - « كنجد و بان » . اما در Lane ، 1256 گفته مىشود كه با گل‌هاى ياسمن ( زنبق ) روغن كنجد را خوشمزه مىكنند . ( 13 ) . الزنبق ، نسخهء فارسى : و بوى او چون بوى روغن ياسمين نبود . ( 14 ) . اسفند - صورت عربى « اسپند » و « سپند » فارسى . نك . يادداشت 4 و شمارهء 49 . ( 15 ) . طبيخ الحرمل ، ابو حنيفه ، 223 : « ريشه حرمل را مىجوشانند و . . . » . ( 16 ) . الحمى ، نك . ابن سينا ، IV ، 9 و دنباله آن . ( 17 ) . الجرب ، نك . ابن سينا ، IV ، 560 . ( 18 ) . عشر ، نك . شمارهء 706 .