أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

441

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

333 . حرف 1 آن به سريانى تحلى 2 [ ناميده مىشود ] ، * اما [ حرف ] بابلى به سريانى زوفرا و تحلى بابلاياتا 3 ناميده مىشود . جالينوس و اوريباسيوس آن را قردمون 4 مىنامند ؛ به هندى هالم 5 ناميده مىشود . اين حرف دراز است ، و بهترين [ حرف ] در بابل عراق است . على بن عيسى مىگويد كه اين ثفّا 6 ست ؛ فكر مىكنم [ واژهء ] حرف از حرّيف مشتق مىشود كه بر مزهء تند و گزنده زبان [ دلالت دارد ] . اوريباسيوس مىگويد كه [ حرف ] بابلى همان ثلاسفى 7 است . ابو حنيفه مىگويد 8 : [ حرف ] همان ثفّاست كه مردم « حب الرشاد » 9 مىنامند . ( 1 ) . Lepidium sativum L . ( شاهى ، تره‌تيزك ) ؛ سراپيون ، 403 ؛ ابو منصور ، 129 ؛ ابن سينا ، 246 ؛ ميمون ، 163 . حرف به معناى شاهى آبى Nasturtium officinale R . Br . نيز مىتواند باشد ؛ ميمون ، 163 ؛ عيسى ، 1 124 . ( 2 ) . تحلى ، قس . I , Low ، 508 ؛ نسخهء فارسى : تجلى . ( 3 ) نسخهء الف : و بالبابلى و بالسريانى اغرمدا و ايضا تحلى بابلاياتا ، بايد خواند و البابلى منه بالسريانى زوفرا و ايضا . . . قس . بر بهلول ، 21 2068 ؛ I , Low ، 509 . نسخهء فارسى : و حرف بابلى را تحلى بابلا گويند . ( 4 ) . قردمون - يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 155 . ( 5 ) . نسخهء الف : اهالوا ، نسخهء فارسى : اهاليو ، بايد خواند هالم قس . Platts ، 1216 ؛ Dutt ، 116 . ( 6 ) . الثفاء ، قس . Lane ، 339 ؛ عيسى ، 1 124 . ( 7 ) . ثلاسفى - يونانى ، نك . شمارهء 49 ، يادداشت 2 و شمارهء 199 . ( 8 ) . ابو حنيفه ، 276 . ( 9 ) . حب الرشاد ، قس . بيطار ، 578 . نسخهء فارسى مىافزايد : « اهل ماوراء النهر او را سپندان گويند و در برخى جاها تره‌تيزك گويند » . 334 . حرض 1 - اشنان اين اذرقوس و اذرقين 2 ، به سريانى حلّاد قاصرى 3 ، به فارسى اشنان گازران 4 است . ( 1 ) . يا حرض ( Lane ، 548 ) ، مترادف اشنان - Salsola kali L . است ؛ نك . شمارهء 61 . اين عنوان در حاشيه نسخهء الف نوشته شده ، در نسخه‌هاى پ و فارسى حذف شده است . ( 2 ) . اذرقوس و ايضا اذرقين - يونانى ، نك . شمارهء 61 ، يادداشت 10 .