أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

39

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

بيشتر به سبب غلطهاى چاپى در نشريهء زكى وليدى طوغان بوده است . اى . يو . كراچكوفسكى « 102 » و آ . م . بله‌نيتسكى « 103 » در كارهاى پژوهشى آثار بيرونى ، قطعاتى از مقدمهء صيدنه را ترجمه و بررسى كرده‌اند . در سال 1950 در مجموعه‌اى ، چاپ شده در تاشكند ، به مناسبت نهصدمين سال تولد بيرونى ، مقاله‌اى از س . ميرزايف شامل نقل‌هايى از مقدمه‌اى بر صيدنه در ترجمهء ازبكى آن منتشر شد . « 104 » در سال 1955 بوآلو كتاب‌شناسى آثار بيرونى را به چاپ رسانيد كه فهرست تقريبا كامل كارهاى منتشر شده تا آن زمان را دربارهء داروشناسى در بر داشت . « 105 » قنواتى دانشمند داروشناس مصرى مؤلف راهنماى كامل كتاب‌شناسى آثار ابن سينا ، در سال 1959 سخنرانىهاى خود را در كتاب تاريخ الصيدله و العقاقير فى العهد القديم و العصر الوسيط منتشر كرد . « 106 » مؤلف در بخش مقدماتى اين كتاب ، در توضيح ريشهء كلمهء « صيدنه » با نقل از نوشتهء مه‌يرهوف ، به تمامى به گفتهء بيرونى در اين باب استناد مىكند . اما سپس ظاهرا به علت دست نيافتن به مدارك ، از نام بيرونى در كتاب خود ذكرى به‌ميان نمىآورد . مه‌يرهوف پس از انتشار مقدمهء صيدنه ، پژوهش اين اثر را هم‌چنان پىگيرى كرده است و در يادداشت‌هاى خود در چاپ ناتمام منتخب كتاب ادوية المفردة احمد بن محمد الغافقى ، گاهى از صيدنه استفاده كرده است و قطعات كوتاهى از آن را به زبان انگليسى آورده است . « 107 » مه‌يرهوف در سال 1940 ترجمهء عنوان‌هاى « اظفار الطيب » ، « بيش » و « چاى » را به زبان فرانسه منتشر كرد « 108 » و در سال 1945 عنوان « بيش » را از نو به زبان انگليسى به چاپ رسانيد . « 109 » مه‌يرهوف قصد داشت با همكارى كرائوس ، ( 102 ) . كراچكوفسكى ، II ، 586 - 587 ؛ IV ، 254 - 255 . ( 103 ) . الجماهر ، 289 - 290 . ( 104 ) . س . ميرزايف ، بيرونى و صيدله . . . ، تاشكند 1950 ، 105 - 107 . ( 105 ) . Boilot ( 106 ) . G . C . Anawati ( 107 ) . به همهء آنها در يادداشت‌ها اشاره شده است . ( 108 ) . Etudes , Meyerhof ، ص 148 - 151 و 160 - 161 ؛ نك . همين‌جا ، شماره‌هاى 72 ، 194 ، 237 . ( 109 ) . Aconite , Meyerhof ، ص 324 - 325 ؛ نك . همين‌جا ، شمارهء 194 .