الجماهر به آن اشاره شده ، برآورد كرده است كه برنج مورد تحقيق بيرونى 28 % روى داشته است . ( 2 ) . يا شبه ، مسوار ، فلزى كه به ظاهر شبيه طلاست . قس . الجماهر ، 244 ؛ كريموف ، سر الاسرار ، 141 ، يادداشت 208 . 143 . برنج 1 برنج را بر ارزّ 2 نيز اطلاق كنند . ( 1 ) . نام فارسى Oryza sativa L . . ( 2 ) . نك . شمارهء 25 . 144 . برنج 1 برنج كه از انواع ادويه گياهى است به لغت هندى برنگ 2 گويند و معدن او از زمين هند در شعرام 3 و ميرت است . ( 1 ) . Embelia Ribes Burm . ؛ ابو منصور ، 77 ؛ ابن سينا ، 103 ؛ غافقى ، 171 و 172 ؛ ميمون ، 67 . بيشتر به صورت برنگ كابلى ديده مىشود ( قس . ابن سينا ، 103 ؛ غافقى ، 172 ) . بيرونى منشأ اين نام را در الجماهر ( ص 74 ) چنين توضيح مىدهد : « . . . همين‌گونه نيز هليلج ، عود و برنگ ازآن‌رو كابلى ناميده مىشوند كه كابل در گذشته نزديك‌ترين [ نقطه در ] مرز با هند براى كشورهاى اسلام بود . . . ، در آن روزها كابل همچون باراندازى بود كه براى صدور اين كالاها به آنجا مىشتافتند » . بر اين پايه ، ما اين ادعا را كه « لقب كابلى نه به شهر كابل در افغانستان بلكه به جزيره‌اى همنام در اندونزى اطلاق مىشود » ، اشتباه مىدانيم ، ابن سينا ، 103 ، يادداشت 1 . ( 2 ) . برنگ ، نام كامل هندى اين دارو بائى برنگ يا بابرنگ است ، Platts ، 129 . ( 3 ) . شعرام ( ؟ ) . 145 . برمس 1 اين نباتى است كه او را به جزيره‌اى كه معدن اوست يعنى برمس بازخوانده‌اند . 2 ابو ريحان گويد : در كتابى معتبر يافتم كه بوصير 3 در منافع بدل برمس است و هر دو از راه صورت به يكديگر مشابهت تمام دارند . به اين سبب خاصيت او در تقرير خاصيات « بوصير » آورديم و قوت « بوصير » در موضع او گفته شود ان شاء اللّه . ( 1 ) . به احتمال زياد تحريف بلومس ، درست‌تر فلومس - يا يونانى است ( ديوسكوريد ، IV ، 86 ؛ غافقى ، 164 ) - Verbascum Thapsus L . - گل ماهور - و انواع ديگر . نك . شمارهء 187 . نام