أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

308

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 6 ) . نسخهء فارسى : باسى ، بايد خواند پارسى . ( 7 ) . واژهء « آب » در نسخهء فارسى حذف شده و ما آن را بر پايه همين نقل از ابو حنيفه كه در لسان العرب ، III ، 50 ؛ Lane ، 2645 آمده ، افزوده‌ايم . ( 8 ) . مصرع اول در نسخهء فارسى تحريف شده و ما از روى لسان العرب ، III ، 50 و تاج العروس ، II ، 276 خوانده‌ايم . ( 9 ) . نسخهء فارسى : انضا ، بايد خواند انصنا . ( 10 ) . دلب يعنى چنار ، نك . شمارهء 433 . ( 11 ) . يعنى بسيار گران‌بهاست . ( 12 ) . نسخهء فارسى : مرسيفا ، بايد خواند فرسيا . ( 13 ) . حولانا ، بايد خواند حولافا قس . III , Low ، 347 . 141 . برطانيقى 1 حنين در ثبت الاسماء آورده است كه برطانيقى بستان‌افروز است . محمد زكريا در جامع خود همين آورده است و گفته است برگ 2 او به برگ حماض دشتى 3 ماند جز آنكه برگ برطانيقى بزرگ‌تر است و به صورت نيكوتر و به سياهى مايل است . 4 ( 1 ) . يونانى ، ديوسكوريد ، IV ، 2 ؛ I , Vullers ، 222 ؛ I , Dozy ، 73 ؛ غافقى ، 155 . مؤلفان شرق آن را با بستان‌افروز - Amaranthus tricolar L . ( نك . شمارهء 149 ) يكسان مىدانند . اما مه‌يرهوف اين يكسانى را قابل ترديد مىداند و چند تعريف ديگر گياه Britannica را كه گياه‌شناسان امروزى پيشنهاد كرده‌اند مىآورد كه ميان آنها . Inula britannica L . , Rumex hydrolapathum Huds و جز اينها وجود دارد . نك . غافقى ، 155 ؛ عيسى ، 17 و 14 158 . ( 2 ) . نسخهء فارسى : نبات او ؛ اصلاح از روى ابن سينا ، 112 و غافقى ، 115 . ( 3 ) . ترشك دشتى نك . شمارهء 352 . ( 4 ) . در پى آن چنين گفته شده است : « و قوت بستان‌افروز [ پس از اين ] گفته شود ان شاء اللّه » . 142 . برنج 1 - مس زرد برنج را برشبه 2 كه نوعى است از جواهر معدنى اطلاق كنند . ( 1 ) . يا برنج ، I , Vullers ، 227 ؛ I , Dozy ، 79 - آلياژ مس و روى به نسبت 3 / 2 مس و 3 / 1 روى يا 4 / 3 مس و 4 / 1 روى . نك . كريموف ، سر الاسرار ، 141 ، يادداشت 208 . گ . گ . لملين بر پايهء سنگينى ويژهء برنج كه در