أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
292
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
غافقى ، 143 ؛ ابن بيطار ، جامع ، 75 و ابن سينا ، 717 - الخامالاون ، نك . شمارهء 367 . ( 16 ) * . در حاشيهء نسخهء الف نوشته شده و در پى آن « گلش ارغوانى است » تكرار شده است . ( 17 ) . الهيشر نك . شمارهء 1104 . ( 18 ) . ژاژاولى ، واژهء دوم فهميده نشد ؛ دربارهء ژاژ يا ژاژه نك . II , Vullers ، 174 . 124 . باذروج 1 - ريحان به رومى اوقيمون 2 ، به سريانى حوكا 3 و اوگا 4 و به عربى حوك 5 ناميده مىشود . [ بادروج ] جزء داروهاى مقوى [ قلب ] 6 است . پولس به جانشينش سيسنبر 7 اشاره مىكند . نيز از دارويى به نام اوقيموايدس 8 سخن مىگويد كه ترجمهء آن « به ظاهر شبيه باذروج » [ بادروجنما ] است . برخى از مردمان آن را فيلاطاريون 9 مىنامند كه به معناى « دوستدار يار » 10 است . مىگويند كه صومر 11 همان باذروج است . ابو حنيفه مىگويد : ضومران 12 همان حوك است . ( 1 ) . Ocimum basilicum L . ، سراپيون ، 73 ؛ ابو منصور ، 57 ؛ ابن سينا ، 111 ؛ غافقى ، 144 ؛ ميمون ، 48 . اين نام فارسى است . ( 2 ) . اقيمون - يونانى . ديوسكوريد ، II ، 142 . ( 3 ) . حوكا ، قس . II , Low ، 78 . ( 4 ) . لوكا ، بايد خواند اوگا ، قس . Low , Pf ، 43 . ( 5 ) . الحوك ، قس . ابو حنيفه ، 292 ؛ لسان العرب ، X ، 418 . ( 6 ) . المفرحات . ( 7 ) . السيسنبر - يونانى - نعناع وحشى ( I , Dozy ، 713 ) يا نعناع آبى - Mentha aquatica L . ( تئوفراست ، ص 559 ) . برخىها آن را آويشن يا كاكوتى تعريف مىكنند ؛ نك . ابن سينا ، 454 ، يادداشت 2 ؛ ميمون ، 255 . اننكوف ، 331 : Sisymbrium . ( 8 ) . نسخهء الف : فيمونوادس ، نسخهء فارسى : افيموبوليدس ، نسخهء پ : اوقيمويوادس . ديوسكوريد ، IV ، 26 : اقيموايدس ( ) - Silene gallica L . ؛ عيسى ، 10 169 . ( 9 ) . فيلاطاريون - يونانى - دوست ، يار ( فرهنگ يونانى باستان به روسى ، ص 1735 ) . ( 10 ) . محب الصاحب ، نسخهء فارسى : نباتى كه بار ( يار ) خود را دوست دارد . ( 11 ) . الضومر ، بايد خواند الصومر ، نك . شمارهء 649 . ( 12 ) . الضومران ، قس . ابو حنيفه ، 292 ؛ Lane ، 1804 ؛ نيز نك . شمارهء 657 .