( 3 ) . نسخهء الف : لا ينغر ، نسخهء پ : لا يتغير - « تغيير نمىكند » . ( 4 ) . اين شعر در ابو حنيفه ( 8 ) و لسان العرب ( XIV ، 44 ) آمده و به رؤبه شاعر سدهء هشتم نسبت داده مىشود . ( 5 ) . مكّاء جمع مكاكّى - پرنده‌اى است به اندازهء بلبل به رنگ قهوه‌اى روشن كه به آوازى دلنواز مىخواند ؛ II , Dozy ، 607 . لسان العرب ، XV ، 290 : « اين پرنده از خانوادهء كاكلىهاست و فقط بال‌هايش رنگارنگ است » . ( 6 ) . گونه‌اى از اين شعرها در لسان العرب ( VII ، 355 ) و تاج العروس ( V ، 101 و X ، 346 ) آمده است . ( 7 ) . ثمر السرح نك . شمارهء 535 . در اينجا اختلاط « آء » و « أ لا » روى داده است ؛ ميوهء سرح را « آء » مىنامند نه « أ لا » ( نك . شماره‌هاى 1 و 535 ) . چنين اشتباهى از فرهنگ‌نويسان قديم از جمله ليث معاصر الخليل سر زده كه الازهرى ( 895 - 980 ) به آن اشاره كرده است ؛ نك . لسان العرب ، II ، 480 ؛ Lane ، 1345 . ابو حنيفه « آء » و « أ لا » را جداگانه با شماره‌هاى 7 و 8 ذكر مىكند و « آء » را ميوهء سرح مىداند . ( 8 ) . نسخهء الف : السرح بايد خواند للسرح ( نسخهء پ ) . ( 9 ) . به صورت سه الف و همزه « ااآء » نوشته شده كه بايد خواند « الآء » . ( 10 ) . شجر الديلى كه بايد خواند شجر الرمل ، قس . ابو حنيفه ، 8 ؛ لسان العرب ، XIV ، 44 . نسخهء پ : شجر الدفلى ( خرزهره ) ، همين‌گونه است در لسان العرب ( I ، 24 ) . ( 11 ) . نسخهء الف : آآءة بايد خواند ألاءة ، قس . لسان العرب ، XIV ، 44 . ( 12 ) . در ديوان ابو نواس ( مصر ، 1898 ، ص 19 ) اين شعرها به الحسين بن ضحّك نسبت داده مىشود . ( 13 ) . يا الآء . ( 14 ) . نك . يادداشت 11 . ( 15 ) . الدمالة ، به معناى « پهن » ، فضولات دريايى و جز اينها نيز هست ؛ Lane ، 915 . ( 16 ) . اين شعرها در ابو حنيفه ( 8 ) ، لسان العرب ( I ، 24 ) و تاج العروس ( I ، 41 ) آمده و گفته شده كه ابن عنمة در مرگ بسطام بن قيس نوشته بوده است . ( 17 ) . يعنى از گذشته‌هاى دور - من ازمان عاد . عاد نزد عرب‌ها يكى از نياكان به شمار مىآمد : عاد بن عوص بن ارم بن سام بن نوح . به همين جهت هنگامى كه مىخواستند اصل قديمى چيزى را خاطرنشان كنند ، مىگفتند : العادى ؛ تاج العروس ، II ، 437 ؛ اعلام ، IV ، 8 . ( 18 ) . اين شعرها در لسان العرب ( XV ، 129 ) و تاج العروس ( X ، 267 ) به نقل از ابو حنيفه ، اما بدون اشاره به مؤلف ، آمده است . دربارهء غضاة نك . شمارهء 32 ، يادداشت 5 . ( 19 ) . ضالة - سدر ( عناب وحشى ) - Zizyphus Lotus Lam . .