أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

247

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

هنگامى كه [ ناخن ] را از حيوان جدا كردند ، آن را با [ ماده‌اى ] كه به آن بوى خوش مىدهد ، به عمل مىآورند و سپس مىفروشند . ابن ماسويه مىگويد : * اگر [ ناخن ] را در ميسوسن 25 فرو بريم ، خوش‌بو مىشود . اما شستن و تميز كردن ، الخشكى در اين‌باره مىگويد 26 : آن را سه روز در آب نمك مىگذارند ، سپس با آب گرم مىشويند تا مزه [ مخصوص ] و بوى ناخوشايندش از ميان برود ، و خشك مىكنند . پس از آن ، با مواد خوش‌بو 27 به دقت مىجوشانند و با ريگ مكى مىگذارند 28 خشك شود . سپس با احتياط سرخ مىكنند تا نسوزد . در هند يك مادهء گياهى شبيه پوست پسته يافت مىشود . به ناخن آدمى مىماند ، يك رويش سفيد و ديگر روى زردگون است . بويى دارد و « ناخنه » 29 ناميده مىشود . هندىها آن را در دهوپ 30 كه بخورى براى آنهاست ، به كار مىبرند . ( 1 ) . Ungues odorati ؛ ابو منصور ، 29 ؛ ابن سينا ، 12 ؛ غافقى ، 111 ؛ ميمون ، 15 . « ناخن خوش‌بو » كفه‌هاى صدف حلزون دريايى است كه برخى از مؤلفان به عنوان Strombus lentiginosus تعريف مىكنند ؛ سراپيون ، 44 ؛ ابو منصور ، 29 ؛ Vorwort ، 16 ؛ ديگران - Pleurotoma , Murex inflatus Babyloniae يا Trapezii ؛ غافقى ، 111 . محتواى اين عنوان را مه‌يرهوف نقل كرده Vorwort ) ، 16 - 17 ؛ غافقى ، 111 ) كه سپس آن را تقريبا به‌طور كامل به زبان فرانسه منتشر كرده است ؛ Meyerhof ، Etudes ، 148 - 149 . ( 2 ) . انخوس - يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 9 . ( 3 ) . نسخهء الف : ظفرى بسما ، نسخهء فارسى : ظفرا بسما ، بايد خواند طفرى بسما ، قس . بر بهلول ، 12 817 . ( 4 ) . شاه‌بسن ، برطبق محيط اعظم ، I ، 169 نام هندى ناخن خوش‌بو نكهه است ، بنابراين در اينجا احتمالا تصحيف صورت گرفته و بايد نكهه‌بسن باشد ( نكهه - ناخن ، بسنا - خوش‌بو بودن ) . ( 5 ) . ناخن پريان ، قس . II , Vullers ، 1271 . ( 6 ) . ناخن فريگان . ( 7 ) . ناخن خوش « ناخن دل‌پسند » . ( 8 ) . ناخن بوا « ناخن خوش‌بو » ، قس . II , Vullers ، 1271 . ( 9 ) . خزف ، ترجمهء مستقيم آن « سفال پاره » است . ( 10 ) . شنك - نام هندى صدف بزرگ دريايى است ، نك . شمارهء 1070 . Platts ، 734 : شنكهه . ( 11 ) . سپيد مهره - « صدف سفيد » II , Vullers ) ، 217 ) - Etudes , Meyerhof ; Conchulae Veneris 148 . ( 12 ) . ميش‌ماهى ؛ در ديگر منابع نوشته نشده است .