( 3 ) . الشفلح قس . لسان العرب ، II ، 499 و IX ، 315 ؛ II , Vullers ، 436 : شفلج . ( 4 ) . يا : « در ريشه‌هاى كبر مىرويد » - يخرج فى اصول الكبر . ( 5 ) . به لباس بايد خواند بلناس از يونانى - « بلوط » ، قس . I , Low ، 325 . ( 6 ) . نسخهء الف : ايفلوفوس ( ؟ ) ، نسخهء فارسى : ابيولوبوس . ( 7 ) . نسخهء الف : وافاريس ، بايد خواند قافاريس يونانى ، ديوسكوريد ، II ، 172 . نسخهء فارسى : ثاثاليوس . ( 8 ) . دهنون دوذى . ( 9 ) . نسخه‌هاى الف ، ب ، پ : قوترى كه احتمالا بايد خواند : قريرى ، زيرا برطبق Platts ، 830 - 831 اصف - كرير يا كريل و كريلاست . نسخهء فارسى : واژه « پاك » شده است . ( 10 ) . نسخهء الف : خشبى الاصل ، نسخهء ب : حبشى الاصل ، نسخهء پ : خشن الاصل . ( 11 ) . صتارات العوسج ، عوسج - شكرخار ، نك . 741 . ( 12 ) . المنصور - دومين خليفهء عباسى ، در سال 775 ميلادى درگذشت . ( 13 ) . أسكرّجة ، سكرّجه نيز ديده مىشود ، صورت عربى سكرچه فارسى به معناى ظرف كوچك قدح مانند است كه براى سس و چاشنىها اختصاص دارد ، Lane ، 1392 . ( 14 ) . كامخ كبر . 63 . اصابع صفر 1 به فارسى انگشت زرد 2 ناميده مىشود ، در كتاب‌ها به اين دو نام ذكر مىشود . ارجانى مىگويد : از نظر شكل به كف دست مىماند و داراى رنگ‌هايى از زرد و سفيد است . به سختى مىشكند 3 و مزه‌اش اندكى شيرين است . اگر اين حدس درست باشد ، آن‌گاه تمام اينها صفات دستك مرعزى 4 و آن فنجنگشت است . رازى دربارهء جانشين [ اصابع صفر ] مىگويد : اگر جنون را با آن درمان مىكنند ، يك و نيم برابر وزنش هزارجشان و دو سوم 5 وزنش بيخ‌سعد جانشين آن مىكنند . ( 1 ) . ترجمهء مستقيم « انگشتان زرد » . باوجود اينكه نام اين گياه در بسيارى از منابع معتبر داروشناسى ديده مىشود ، نمىتوان تعريف دقيقى از آن به دست داد ؛ ابن سينا ، 28 ؛ غافقى ، 60 ؛ بيطار ، 90 . بيرونى در اينجا اين فرض را پيش مىكشد كه آن ممكن است فنجنكشت - Vitex agnus castus L . باشد ؛ نك . شماره‌هاى 181 و 796 . چنين اشاره‌اى در كتاب‌هاى امروزى نيز ديده مىشود ؛ قس . غافقى ، 60 ، ص 155 . ابو منصور ، 27 : Digiti Citrini .