أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
153
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
فصل [ 1 ] « 16 » [ حرف ] « صاد » كه در اول نام صيدنه و صيدنانى قرار دارد ، نشانهء آن است كه آن معرّب [ حرف ] « جيم » « 17 » است ، همان گونه كه در اين [ واژهها ] روى مىدهد : صين « 18 » ، صيمور « 19 » ، صنف « 20 » ، صنفير « 21 » ، صرّ « 22 » در دريا ، دماغهء مصيره « 23 » ، بوصى « 24 » - كشتى ، صيمره « 25 » ، صغانيان « 26 » ، صالقان « 27 » ، قفص « 28 » ، بلوص « 29 » ، بصنّى « 30 » - گلدوزى روى پرده ( 16 ) . در نسخهء اصلى شمارهگذارى وجود ندارد . ( 17 ) . درستتر [ چيم ] - هفتمين حرف از الفباى فارسى و تركى . ( 18 ) . صين - چين فارسى . ( 19 ) . صيمور - چيمور - بندرى در كرانهء هندوستان ، جنوبىتر از بمبئى . منابع عربى ، I ، 377 . ( 20 ) . صنف . « چمپا » سانسكريت . استانى در هندوستان . منابع عربى ، I ، 378 . ( 21 ) . صنفير . مهيرهوف مىپندارد كه شكل عربى چمپنر ( Campaner ) نام شهرى قديمى در گجرات نزديك بمبئى است . Vorwort ، 26 ، يادداشت 8 . ديگران آن را نام عربى سيام - تايلند امروزى مىدانند . الجماهر ، 425 ، يادداشت 41 . ( 22 ) . الصر . ظاهرا از « چر » هندى است به معناى صدايى كه از شاخههاى در حال شكستن پديد مىآيد . « صرّ » به عربى - سروصدا ؛ نك . لسان العرب ، IV ، 451 . مهيرهوف آن را « صرّ » مىخواند به معناى « باد سرد و پرسروصدا » . ( 23 ) . المصيرة - جزيرهاى است در درياى عربى نزديك كرانهء شرقى عمان ؛ الجماهر ، 450 ، يادداشت 128 . مهيرهوف مىپندارد كه « المصيره » واژهء عربى خالص است و تعجب مىكند چرا در اينجا به عنوان نمونهاى از واژهء معرب آمده است . لكن اين واژه از « مجيره » بهوجود آمده است . قس . جزيرة المجيره ، Picture ، 133 ، يادداشت 6 . ( 24 ) . بوصى - از « بوزى » فارسى - كشتى كوچك . لسان العرب ، VII ، 9 ؛ I , Vullers ، 278 . نيز نك . Vorwort ، 27 ، يادداشت 3 . ( 25 ) . الصيمره - شهرى در جنوب غربى ايران . Vorwort ، 27 ، يادداشت 4 . ( 26 ) . الصغانيان - چغانيان فارسى - ناحيهاى در بخش علياى آمودريا . بارتولد ، I ، 123 و III ، 558 . ( 27 ) . الصالقان - چالقان - نام روستايى در استان بلخ Vorwort ، 27 ، يادداشت 6 . ياقوت ، V ، 333 . ( 28 ) . القفص - از « كوچ » فارسى - قبيلهء كوهنشين در كرمان غربى . Picture ، 131 ، يادداشت 4 . Vorwort ، 27 ، يادداشت 7 . ( 29 ) . البلوص - « بلوچ » فارسى . ( 30 ) . بصنى - نام شهركى در خوزستان كه در آنجا پارچه پشمى به همين نام مىبافتند . Vorwort ، 27 ، يادداشت 9 .