أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )
124
الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )
اشاره ابن قفطى « 578 » ، پزشك دربار آل بويه ( در سال 384 / 994 در بغداد درگذشت ) يكى باشد . « 579 » لكن نسب ارجانى را ديگر پزشكان نيز دارند . مثلا همان ابن قفطى از ابو سهل ارجانى نام مىبرد كه در دربار آل بويه خدمت مىكرد و به عنوان پزشك حاذقى و داراى سبك عالىاى در ان شاء ، مشهور بود . اما سپس مورد بىمهرى قرار گرفت و در سال 418 / 1027 در بغداد زندانى شد . « 580 » ابو مالك . در شمارهء 251 آمده است . ابو معاذ . اين نام در ديگر منابع نوشته نشده و فقط يك بار در الجماهر به صورت « ابو معاذ جوامكانى » « 581 » ديده مىشود . اما در صيدنه از او بارها ( حدود يك صد بار ) ابتدا به صورت ابو معاذ جوانكانى و سپس ابو معاذ نام برده شده است . ظاهرا نسب جوانكانى از نام جوانكان ، محلى در ايالت جرجان گرفته شده است . « 582 » در نقل از ابو معاذ غالبا به نام فارسى و گاهى نيز به نام محلى مواد دارويى اشاره شده است . از برخى نقلها برمىآيد كه ابو معاذ اطلاعات جداگانه را از دمشقى ( سده نهم « 583 » ) ، ابن مندويه ( سدهء دهم « 584 » ) ، رازى ( در 925 درگذشت « 585 » ) و ديگران به دست آورده است . در شمارهء 37 به نام اثرش تفسير الادوية اشاره شده است . ابو نصر النيسابورى . در شمارهء 964 آمده است . ابو نصر الخطيبى . در شمارههاى 52 ، 78 و 171 آمده است . اين نام در الجماهر نيز ( 578 ) . قفطى ، 266 . ( 579 ) . Vorwort ، ص 20 ، يادداشت 5 ؛ قس . Picture ، ص 141 ، يادداشت I و الجماهر ، 441 ، يادداشت 19 . ( 580 ) . قفطى ، 266 ؛ قس . علوچى ، 37 ، 354 . على بن عباس مجوسى پزشك نامدار ( در سال 384 / 994 درگذشت ) نيز نسب ارجانى داشت ( نجمآبادى ، 11 ، يادداشت 2 ) . لكن مقابلهء نقلها از ارجانى در صيدنه با جاهاى مربوط در كامل الصناعة على بن عباس نشان مىدهد كه هيچ ارتباطى بين اين دو وجود ندارد . ( 581 ) . الجماهر ، متن عربى ، ص 204 ؛ چاپ روسى ( ص 192 ) : ابو معاذ الجوامكانى . قس . لغتنامه ، I ، 849 . ( 582 ) . ياقوت ، III ، 156 . ( 583 ) . نك . همينجا ، شمارههاى 150 ، 170 ، 665 ، 997 . ( 584 ) . نك . شمارهء 851 . ( 585 ) . نك . شمارهء 526 .