كتاب المدخل التعليم است . اكثر عنوان‌هاى صيدنه كه به مواد معدنى اختصاص يافته ، به رازى اشاراتى دارد اما در آنها ذكر نشده كه از كدام اثرش نقل شده است . آن‌گونه كه ما توانسته‌ايم روشن سازيم ، تقريبا همهء آنها از كتاب الاسرار اثر عمدهء رازى در شيمى گرفته شده است . « 525 » ابو زيد بلخى ( 235 / 850 - 322 / 934 ) ابو زيد احمد بن سهل البلخى در ناحيهء بلخ زاده شد ، در جوانى به بغداد رفت ، حدود هفت سال در آنجا به سر برد و شاگرد الكندى ( در 256 / 870 درگذشت ) بود . پس از بازگشت به بلخ ، به‌طور عمده به فلسفه ، رياضى و نجوم مىپرداخت . او را بنيان‌گذار مكتب كلاسيك جغرافيا مىدانند . « 526 » جيهانى وزير سامانيان و مؤلف اثر معروفى در جغرافيا از بلخى حمايت مىكرد . تعداد تأليف‌هاى ابو زيد بلخى به 60 مىرسد كه اكثر آنها فقط به نام شهرت دارد . « 527 » در اين ميان ، اثرى در جغرافيا وجود دارد كه بلخى آن را در حدود سال‌هاى 308 - 309 / 920 - 921 نوشته و به نام صور الاقاليم يا اشكال البلاد معروف است . اين اثر به‌جا نمانده اما آن‌گونه كه مقدسى ( در 390 / 1000 درگذشت ) شهادت مىدهد ، مجموعه‌اى است از نقشه‌هاى جغرافيايى همراه با توضيحاتى در متن . « 528 » نام ابو زيد بلخى در دو عنوان صيدنه آمده ، وانگهى در هر دو مورد از اثر كيمياگرىاش به نام كتاب كيمياى نقل شده است . « 529 » لكن در منابع دسترس ما از اين كتاب بلخى نام برده نشده است . « 530 » در چهار عنوان ديگر صيدنه از كتابى به نام اشكال ( 525 ) . نك . همين‌جا شماره‌هاى 184 ؛ 221 ، يادداشت 2 ؛ 445 ، يادداشت 1 ؛ 447 ، يادداشت 7 ؛ 486 ، يادداشت 5 ؛ 674 ؛ 857 ، يادداشت 9 ؛ 886 ، يادداشت 2 ؛ 1015 ، يادداشت 6 . ( 526 ) . كراچكوفسكى ، IV ، 219 . ( 527 ) . كراچكوفسكى ، IV ، 195 ؛ بروكلمان ، I , GAL ، 229 ؛ I , SB ، 408 . ( 528 ) . كراچكوفسكى ، IV ، 196 ؛ منابع عربى ، I ، 141 ؛ سارتون ، I ، 631 . ( 529 ) . نك . شمارهء 1054 . در شمارهء 857 كه با افتادگى در نسخهء اصلى عربى منطبق است ، نوشته شده است : در كتابى كه دربارهء علم اكسير تأليف كرده است . ( 530 ) . بنا بر اطلاع مؤلفان برخى از منابع ، ابو زيد بلخى معلم ابو بكر رازى ( 865 - 925 ) پزشك و شيميدان نامدار بود . كريموف ، سر الاسرار ، 34 ؛ صفا ، 165 .