الاقاليم بدون ذكر نام مؤلف نقل شده است . ظاهرا سخن بر سر اثر جغرافيايى ابو زيد بلخى است زيرا از چهار مورد نقل از اين كتاب ، براى سه مورد در كتاب المسالك الممالك اسطخرى و براى يك مورد در اثر ابن حوقل نوشته‌هاى مشابه وجود دارد . « 531 » اسطخرى و ابن حوقل تقريبا از معاصران بلخى بوده‌اند و تأليف‌هاى آنها پرداخت‌هايى از اشكال الاقاليم بلخى است . « 532 » حمزة الاصبهانى ( 280 / 893 - 360 / 970 ) ابو عبد اللّه حمزة بن الحسن الاصبهانى ( اصفهانى ) مورخ و زبان‌شناس در اصفهان زاده شد و در بغداد مىزيست . حدود سال 961 اثرى تاريخى به‌طور عمده بر پايهء منابع فارسى به رشتهء تحرير درآورد . « 533 » كتاب الخصائص و الموازنة بين العربية و الفارسية در زبان‌شناسى را به عضد الدولهء ديلمى اهدا كرد . در اين كتاب كه از زبان فارسى به دفاع مىپردازد ، براى واژه‌هاى عربى نيز ريشه‌هاى فارسى ابداع مىكند . « 534 » بيرونى بارها ( حدود 100 بار ) از حمزه نقل مىكند و او را در زبان فارسى بصير مىشمرد . « 535 » در چند مورد نيز از كتاب الموازنة او نام مىبرد . ثابت ( در 365 / 976 درگذشت ) پيش از اين گفته شد كه نام ثابت در سه عنوان صيدنه و افزون‌بر آن در شمارهء 753 همراه با نام اثرش تاريخ ثابت ذكر شده است كه خود دليلى است بر اينكه در اينجا ( 531 ) . Picture ، ص 120 ، يادداشت 8 ؛ ص 122 ، يادداشت 7 ( قس . ابن حوقل ، 421 ) ؛ ص 138 ، يادداشت‌هاى 2 و 5 . ( 532 ) . مسئلهء ارتباط تصحيح‌هاى بلخى ، اسطخرى و ابن حوقل هنوز به‌طور قطع حل نشده است ( كراچكوفسكى ، IV ، 194 ، 199 ؛ منابع عربى ، I ، 142 ) ، اشاره به اشكال الاقاليم در الجماهر بيرونى نيز ديده مىشود . وانگهى در ص 135 ، اين اثر همراه با نام ابو اسحق فارسى ( اسطخرى ) ذكر شده است . ( 533 ) . متن عربى آن با ترجمهء لاتين به وسيلهء M . E . Gottwaldt منتشر شده است . ( 534 ) . سارتون ، I ، 687 ؛ اعلام ، II ، 309 . دست‌نويس قطعه‌اى از آن در قاهره نگهدارى مىشود . بروكلمان ، I , SB , GAL ، 222 . ( 535 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 78 ، يادداشت 10 .