ابو حنيفه ( 815 يا 825 - 895 ) « 465 » ابو حنيفه احمد بن داود بن ونند الدينورى به عنوان فيلسوف ، مورخ و گياه‌شناس شهرت دارد ، به نجوم ، رياضى و جغرافيا نيز مىپرداخت . اثر تاريخىاش به نام كتاب الاخبار الطوال به‌طور كامل به‌جا مانده است . « 466 » اما اثر گياه‌شناسى - زبان‌شناسىاش به نام كتاب النبات را تا چندى پيش مفقود مىدانستند و تنها از روى نقل‌هاى فراوانى كه در فرهنگ‌هاى تفسيرى عربى از آن مىشد ، شناخته شده بود . « 467 » در سال 1947 دست‌نويس قطعه‌اى از كتاب النبات ( روىهم 40 ورق ) در مدينه پيدا شد و يك سال بعد يعنى در سال 1948 دست‌نويس يك جلد كامل اين اثر را در كتابخانهء دانشگاه استانبول يافتند . « 468 » اينك روشن شده است كه كتاب در ابتدا از دو بخش تشكيل يافته بود و در بخش اول آن فصل‌هايى به گروه‌هاى كامل ( تجنيس ) گياهان ( مثلا ، گياهان داراى مواد معطر ، گياهان داراى مواد رنگ‌كننده و جز اينها ) و توصيف خواص كلى آنها اختصاص داشت . در برخى از فصل‌ها از فراورده‌هاى گياهى ( صمغ ، قطران ) و اشياى تهيه شده از گياهان ( خلال دندان ، تير ، كمان و جز اينها ) سخن رفته بود . بخش دوم به توصيف گياهان جداگانه اختصاص داشت و موضوع‌ها به ترتيب الفبايى قرار گرفته بود . ( 465 ) . 119 ، I ، اعلام Sarton , I , 615 . Brockelmann , GAL , I , 123 ; SB , I , 187 ; ( 466 ) . اين اثر را و . ف . گرگاس در سال 1888 در ليدن به چاپ رساند ، پيش‌گفتار و فهرست‌ها در سال 1912 به وسيلهء اى . يو . كراچكوفسكى انتشار يافت . نك . كراچكوفسكى ، I ، 129 - 130 . ( 467 ) . بازآفرينى متن كتاب النبات از روى اين نقل‌ها را نخستين بار سيلبربرگ ( B . Silberberg ) به عمل آورد . Das pflanzenbuch des Abu Hanifa Ahmed Ibn D ' ud ad - Dinawari . Ein Beitrag zur Geschichte der Botanik bei den Arabern ( Zeitschrift fur Assyriologie , 24 - 25 , 1910 - 1911 ) . احمد عيسىبك دانشمند مصرى نيز كارى مشابه انجام داده و همه چيزهايى را كه در فرهنگ‌هاى بزرگ عربى و آثار پزشكى با نام ابو حنيفه ارتباط دارد گردآورده و اطلاعات ديگر مؤلفان عرب دربارهء گياهان را نيز به آنها افزوده است . در نتيجه فرهنگى بزرگ به نام الجامع لاشتات النبات را به وجود آورده ( احتمالا هنوز انتشار نيافته است ) . عيسى ، 24 ؛ XLII , Maim . ( 468 ) . ابو حنيفه ، ص 1 .