أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

1004

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

و برگ‌هاى ياسمن گشاده‌ترند و انبوه نيستند 11 . ( 1 ) . يا ياسمين - Jasminum officinale L . يا J . sambac Ait . ؛ سراپيون ، 290 ؛ ابو منصور ، 580 ؛ ابن سينا ، 336 ؛ ميمون ، 181 ؛ عيسى ، 10 101 . ( 2 ) . اياسمىليون . ( 3 ) . يا ياسمن سياه - الياسمين الاكحل ( ياسمن به رنگ سرمه ) . ( 4 ) . كبود ياسمين . ( 5 ) . نسخهء فارسى و I , Dozy ، 524 : ياسمن سفيد . ( 6 ) . يا سمسق ، قس . لسان العرب ، X ، 164 . ( 7 ) . السجلّاط ، قس . لسان العرب ، VII ، 312 . ( 8 ) . يا ياسم ، قس . لسان العرب ، XII ، 647 . ( 9 ) . اين شعر در لسان العرب ، XII ، 647 آورده شده است . ( 10 ) . نسخهء الف : متكاثفة ، نسخهء فارسى : درشت . ( 11 ) . نسخهء فارسى مىافزايد : « ياسمين را به هندى « جوهى » گويند ، [ Platts ، 399 ] » . 1109 . ياقوت 1 مندرىبتن 2 لنگرگاه سرنديب و اول كشور جوله 3 و پايتخت آن بنجاول 4 است . سپس سيلان و پس از آن بلكران 5 است كه كان‌هاى ياقوت كبود 6 و زرد 7 [ در آنجا وجود دارد ] . سپس مرز رونك 8 است كه كوه برق در آنجا وجود دارد و زيرش كان‌هاى ياقوت سرخ 9 يافت مىشود . مىگويند كه آن برق به آن زيبايى مىبخشد 10 . حمزه : [ ياقوت ] به فارسى ياكند 11 [ ناميده مىشود ] ، [ پارسيان ] آن را سيج‌اسفوخ 12 [ نيز ] مىنامند ، به معناى « دافع طاعون » 13 ، زيرا طاعون به فارسى سيج است . ( 1 ) . قس . ابو منصور ، 584 . گونه‌هاى رنگين شفاف كانى كوروند ( Korund - اكسيد آلومينيم Al 2 O 3 ) را « ياقوت » مىنامند ؛ الجماهر ، 422 ، يادداشت 1 . ( 2 ) . نسخهء الف : مندرىبين ، بايد خواند مندرىبتن ، قس . الجماهر ، 43 . ( 3 ) . نسخهء الف : جولر ، بايد خواند جولة . چوله - سلسله خاندان پادشاهى در جنوب هند ؛ ماللهند ، 275 ؛ الجماهر ، 427 ، يادداشت 75 . Picture ، 141 : جوار . ( 4 ) . نسخهء الف : بنجاول ، Picture ، 141 : بنجاور ؛ الجماهر ، 43 : بيجاور ؛ ماللهند ، 204 : بنجياور ( پنجياور ) ؛ اين احتمالا تحريف نام قديمى پنجر است ؛ ماللهند ، 608 ، يادداشت 48 . ( 5 ) . نسخهء الف : حربلكوان ، الجماهر ، 43 : بلكران ؛ نك . همان‌جا ، ص 427 ، يادداشت 78 .