أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

1002

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

اوريباسيوس : بهترين [ لادن ] - معطر ، سبزگون است ، به آسانى حل مىشود ، به دست مىچسبد ، عارى از شن و شبيه راتينج است . [ لادن ] قبرسى داراى اين ويژگىهاست . الميامر : همهء مردم [ مىپندارند ] كه لادن از ريش بز به وجود مىآيد . روفس افسى مىگويد : نوع ديگر لادن در عربستان ، در سرزمين حبشه ، سند و هند در ريش بز ديده مىشود ، زيرا [ بزها ] برگ‌هاى قيسوس 5 را هنگام شكفتنش با لذت [ مىخورند ] ، آن‌گاه [ لايه ] صمغى و روغنى روى اين برگ‌ها [ ميان ] موهاى زير ريش آنها جمع مىشود . پولس : علفى به نام « قسطس » 6 وجود دارد كه بزها از آن مىچرند و [ تراوش ] روغنى اين [ علف ] به ريش و ران‌هاى آنها مىچسبد ، سپس آنها با پاهاى خود آن را جدا مىكنند . به اين ترتيب ، لادن جمع مىشود و به دست مىآيد . ( 1 ) . صمغ معطر برخى از گياهان : C . Cyprius L . , C . creticus L . , Cistus ladaniferus L . و جز اينها ؛ سراپيون ، 282 ؛ ابو منصور ، 577 ؛ ابن سينا ، 380 ؛ ميمون ، 208 ؛ عيسى ، 5 - 2 50 . اين نام سامى است و از « لدنو » آسورى نشئت مىگيرد ؛ I , Low ، 362 . ( 2 ) . نسخهء الف : لاذيون ، بايد خواند لادنون - يونانى ، I , Low ، 362 . ( 3 ) . لادنه . ( 4 ) . نسخهء الف : فيسثوس ، بايد خواند قيسثوس - يونانى ، ديوسكوريد ، I ، 104 . ( 5 ) . القيسوس ، قس . يادداشت 4 . ( 6 ) . قسطس - ديگر آوانويسى يونانى . 1106 . لاعية 1 صهاربخت : [ اين ] يكى از انواع يتوعات 2 است . ابو جريج : [ لاعيه ] گياهى است كه در دامنه [ كوه‌ها ] مىرويد ، گلش خوشبوست و زنبور عسل رويش مىنشيند . آن شيرابه‌اى همانند شيرابهء انجير دارد . اگر شيرابه‌اش در آبگير بچكد ، ماهى همچون مرده روى آب مىآيد . الرسائلى : بويش به بوى خوش نزديك است ، آن را به‌جاى « فراسيون » به كار مىبرند . نيز مىگويد : اين گياهى است كه در دامنهء كوه‌ها مىرويد و بويش به بوى رازيانه نزديك است . داراى شيرابه است و اگر شيرابه‌اش را در آب بريزيم و به هم زنيم ، آن‌گاه ماهى به حالت بىهوشى روى آب مىآيد ، همان گونه كه از ماهى زهره روى مىدهد . جالينوس : نيروى [ لاعيه ] همانند نيروى « فراسيون » است .