غذاهاى كم‌گوشت ترش ميل كند و اگر با اينها تسكين نشود ، وصلهء اسرب بر گرده بندد . [ جماع بر خلاى معده ] مضرت جماع بر خلاى معده مانند جماع بسيار است . تدارك اين به همان ، ليكن در اين محل غذاهاى پر گوشت موافق‌تر است . زيرا كه بيشتر آنى است كه قوى هنوز به قوت است . و احتراز از دق در گرم‌مزاج به قرص كاسنى بايد كرد . [ جماع بر امتلا ] مضرت جماع بر امتلا مثل مضرت حركت بر طعام است ، الا آنكه مضرت اين به سبب غذاى منهضم به اعماق اعضا بردن و سدّه پيدا كردن ، بيش است و بسيار است كه قولنج پيدا مىشود . تدارك آن تحمل بايد كرد و تامل تا ظاهر شود كه غذايى كه سبب امتلا شده ميل به نرمى مىكند ، يا با نفخ مىشود يا غليظ و محتبس مىگردد و ملاحظه بايد كرد كه گزندگى در اطراف اعضا پيدا مىشود يا نه . پس اگر مايل به نرمى باشد تحمل كنند تا دفع شود و اگر احتياج به مدد باشد از عقب آن مرق نخود با شراب بياشامد و اگر زياده از اين ، بايد معجون كندرى از عقب آن تناول كنند و اگر سردمزاج باشد ، اثاناسيا تناول كند ، بعد از آن مرق گوشت و آب نخود خيسانده بخورد و اگر با نفخ شود معجون كمونى به آب گرم بياشامد و اگر اقوا از اين خواهد فودنجى و ديگر معاجين كه در اين باب است به حسب قوت تناول كند و اگر محتبس شود بايد راند به مزلقات . اگر بستن به سبب زبرى باشد ، مثل برنج و گاورس و مزلق مثل شراب فواكه ملين و خيارشنبر با اندك محللى مثل دارچين و تربد باشد . و اگر بستن به سبب لزوجت و چسبناكى باشد ، راندن به ايارهء فيقرا و معجون شهرياران بايد كرد و ديگر معاجين به