أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
53
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
تأثيرات اغذيه مقرر است كه غذاست كه در بدن بدل اجزايى مىشود كه از او به تحليل مىرود . پس واجب است كه عاقل حافظ صحت طلب غذايى كند كه بيشتر از آن جزو بدن او شود و در مزاج موافق بدن باشد تا اعتدال مدتى بماند . بنابراين بايد كه ترّهها و ميوهها كمتر استعمال كند ، مگر به حسب تعديل غذايى كه با آن تناول كنند . مثلا اگر گوشت گوسفندى بزرگ يا شكنبه يا مثل اينها باشد ، ترّههاى تيز گرم بخورند تا تلطيف آن بكند كه اگر با غذايى معتدل بخورند بسوزاند و آن معتدل ، صفراوى و سوداوى كند . و اگر غذايى لطيف مثل آبگوشت مرغ و شيرينىها واقع شود ، آن را با ترّههاى سرد مثل كاهو بخورند تا آن غذاى لطيف به اعتدال آيد و نگذارد كه بسوزد . پس مناسب آن است كه بر غذاهاى معتدل كمفضله مثل نان گندم پاك و گوشت گوسفند جوان يا گاو كوچك فربه و حلواهاى قندى يا دوشاب انگورى نيكو ساخته اكتفا كند و اگر ميل ميوه و ترّه شود ، ميوههايى كه به غذائيت اقرب باشد مثل انگور و انجير و رطب خوب و ترّههايى كه مفرط نباشد و مقوى معده باشد مثل اندكى از نعناع و ترب و طرخون ، برحسب اقتضاى طبع و احتياط نمايد ، استعمال كنند و ترشىها و شيرينىها به همين سبيل . و بايد كه اين ملاحظهها بعد از ملاحظهء وقت غذا باشد تا ادخال نشود كه بدترين چيزها آن است كه غذا هنوز هضم نشده ، غذايى ديگر واقع شود كه اين خود فاسد مىشود و آنچه نضج نيافته و نگذشته هم فاسد مىكند و سبب اكثر مرضها مىشود . پس واجب است بر حافظ صحت كه تا بدن خود سبك و اشتها صادق نيابد ميل غذا نكند . و وقت غذا به حسب هر مزاج مختلف است ، تعلق به زود گذشتن و دير گذشتن دارد و گاه باشد كه معده به قوت به شش ساعت و زودتر هضم كند و به دو ساعت جگر هم بگذراند و در عروق چهار ساعت و در اعضا هم به چهار ساعت ، بدل ما