أبو علي سينا ( مترجم : مجهول )
107
دفع المضار الكلية عن الأبدان الإنسانية ( دور ساختن هر گونه زيان از تن آدميان ) ( فارسى )
رطل و نيم در هشت رطل شراب بجوشانند تا به نصف رسد و با يك رطل و نيم عسل به قوام آورند و اگر بجاى شراب آب و بجاى عسل شكر كنند مىتواند بود . نوعى ديگر كه صغير گويند جهت ماليخولياى مراقى و ضعف معده كه از برودت باشد و سوء القنيه بهغايت آزموده است ، شيوه ساخت : افسنتين 10 مثقال ، گل سرخ 20 مثقال ، تربد 4 مثقال ، غاريقون 4 مثقال ، سنبل الطّيب 2 مثقال را در چهارصد مثقال آب بجوشانند تا به نصف رسد و با صد و بيست مثقال شكر به قوام آورند و اگر تربد را 7 مثقال و سنبل را 4 مثقال كنند قوىتر خواهد بود . ( تحفه حكيم مومن ) شراب الخنديقون : جهت برودت معده و تب ربع و درد احشاء نافع و مناسب پيران است . شيوه ساخت : عسل كف گرفته سه من ، شراب كهنه ريحانى يا جمهورى ده من ، زنجبيل 5 درهم ، قاقلهء صغار و كبار نيم درهم ، قرنفل يك دانگ ، دارچينى نيم درهم ، زعفران 1 درهم و دار فلفل يك دانگ و نيم . غير زعفران باقى را نيمكوب ساخته بيندازند در شراب و عسل و در سايه سه روز بگذارند و هر روز سه بار حركت دهند و صاف كنند و با يك دانگ و نيم مشك مطيب سازند . ( تحفه حكيم مومن ) شراب راسن : شرابى كه با گياه راسن درست مىكنند و معروف به شراب مليكه است . ( مخزن الادويه ) شراب العسل : جهت معده و جگر سرد و امراض عصب نافع است . شيوه ساخت : ده رطل عسل را با شش رطل آب و سنبل الطّيب و مصطكى و دارچينى و قاقله و عود و هيل و جوزبوا و دار فلفل و قرنفل از هريك 2 مثقال بجوشانند تا به قوام آيد سپس صاف نموده و استعمال نمايند . ( تحفه حكيم مومن ) شراب ريحانى : از جمله اقسام خمر است و آن است كه خم را بعد از اندودن به زفت و يا به قير يا موم به عود و كشته بخور كنند و با آب انگور و مورد و مصطكى و به شيرين و سيب بهقدرى اندازند و بعد از آفتاب گذاشتن ظرف آن را در زمين دفن كنند . ( تحفه حكيم مومن ) شراب اللّيمو : كه مؤلف شفاء الأسقام و تذكره ذكر كردهاند و نايب مناب ترياق كبير دانستهاند و جهت رفع اخلاط محترقه و تبهاى دورى و ضعف دماغ و دل و قلاع و امراض اطفال و مواد سوداوى و رفع تشنگى و گزيدن عقرب و ساير سموم نافع است و حافظ صحّت و رقيقكننده مجموع خلط غليظ و قاطع خلط لزج و آنچه ترشى او بسيار باشد مضرّ عصب و مورث سعال يابس و مضعف باه و مصلح او بادام و خشخاش است و آنچه با آب نعناع ترتيب دهند جهت تقويت معده و رفع بخارات دماغ و خيالات انفع است و هرچه با آب به باشد جهت تقويت معده و دل و رفع خفقان مجرب دانستهاند و آنچه با شيرخشت و ترنجبين ترتيب دهند ، جهت ربو و سعال و ضيق النّفس و درد سينه ، و هرچه با لعابها ساخته باشند جهت حرقة البول و درد مثانه نافع است . و طريق ساختن آن است كه شكر سفيد را ساييده و در قدح مدهون با آب ليمو تر كرده و روى قدح را به كرباسى پوشيده تا پنج روز در آفتاب بگذارند ، پس شكر را در شير تازه حل نموده و مثل شير آب صاف اضافه كرده به آتش نرم بجوشانند و قدر شير بايد عشر شكر باشد و كف آن را بگيرند و آب ليمو به تدريج به خورد او دهند تا هر رطلى از شكر به قدر سه اوقيه