أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
69
قانون ( فارسى )
علاج نيش مار خالدار علاج گزش مار افعى بسيار خطرناك است . فصل بيست و سوم بارسطليس ( نارسطليس - نسخه . ) دربارهء اين مار نوشتهاند كه نيشش پيامدهاى نيش افعى را دارد و فرقش با افعى اين است كه جاى نيش مىآماسد و سخت و سفت مىشود و جوشهاى حبابدار آبمانند بر آن ديده مىشود و مايع خونالود و سياه رنگ از جاى نيش مىتراود . عقل مارگزيده درهم مىشود ، تم بر چشمش مىآيد ، به حالت كزاز مبتلا مىشود و از اثر كزاز مىميرد . علاجش علاج نيش افعى است . من در اينجا اين مار را ذكر مىكنم ، نه هرگز ديدهام و نه بر حالش آگاهم و نه جنسش را مىدانم حتى نمىدانم آيا از همان مارها است كه بحثشان آمده است يا نه ؟ همينطور از روى حدس اين بحث را به ميان آوردهام . فصل بيست و چهارم فنجونيوس گويند نيش اين مار به نيش افعى شبيه است ؛ ليكن اگر فنجونيوس كسى را بگزد ، گوشتش فاسد مىشود ، اندامان تنش سست و فروهشته مىشوند و تو گويى استسقا گرفته است . خوابآلود و فراموشكار مىشود ، كبد و رودهء روزهدار و رودهء قولون به بيماريهايى مبتلا مىشوند . اگر راستش را بخواهى با اين فنجونيوس نيز هيچ آشنايى ندارم و تنها خواندهام و نقل كردهام . شايد اين فنجونيوس - اگر باشد - از لحاظ خطر در ردهء مارهاى درجه اول و مارهاى كر و ناشنوا نباشد و شايد از جنس مارهاى عفونتآور باشد . علاجش چنان كه گويند همان علاج افعى گزيده است . فصل بيست و پنجم مورذوطيس و مواعروس ( موذوطيس و مواعيروس - نسخه . ) گفتهاند : اين جنس از مارها يك ذرع طول دارند و به رنگ ماسه هستند و خالهايى بر بدنشان هست . گفتهاند : كسى كه نيش اين مارها را بخورد ، جاى نيش بسيار درد مىكند و بسيار مىآماسد ، چرك آبكى خونالود از آن مىچكد ، مثانه و كبد و مراقش بسيار به درد شديد مبتلا مىشوند . در روز سوم مارگزيده مىميرد و كمتر تا روز هفتم زنده مىماند .