أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

61

قانون ( فارسى )

( كروسودوروس - نسخه . ) گويند . اين نوع مار كوچك‌تر از مار اصله ( مار زرد خطرناك ) است - كه آن را هم از ردهء ناشنواها شمرديم - گردنش پهن‌تر و بدتر و زيان‌رسان‌تر از زردمار خطرناك است . جايى را كه نيش مىزند ، بسيار به شدت به درد مىآيد يا التهاب مىكند و سبز رنگ مىشود . و در مدت سه ساعت اكثرا مار گزيده مىميرد . و هيچ‌وقت بيش از سه روز زنده نمىماند . اگر مار كذايى از نوع آبى باشد ، خطرش نسبتا كمتر از مار بيابان‌زى است و احيانا خوب مىشوند . در هرحال اگر مار گزيده بسيار نيرومند بود و از مرگ رهايى يافت ، باز به بيماريهايى مبتلا مىشود و به زحمت از بيمارى نجات مىيابد . علاج علاج عموميى كه در نيش‌زدگى مارهاى كر و ناشنوا لازم است ، در اينجا هم لازم است . داروهايى كه در ارتباط با اين حالت ويژگى دارند از اين قرارند : ثمر درخت سرو - كه از نوع خوب و برگزيده باشد - به وزن يك درخمى و ثمر آس يك درخمى . باهم مخلوط شوند و با عسلاب يا شراب تناول شود . زراوند به وزن دو درهم با شراب يا سركه مخلوط با آب بخورند . افشرهء گندناى كوهى بخورند . آهك كشته ، روغن زيتون ، پونهء كوهى ، پوست تنه درخت بلوط و امثال آن را تك‌تك يا باهم بر جاى نيش بگذارند و اگر با داروى گذاشتنى آرد جو باشد بهتر است . فصل چهاردهم مار اذريس ( ادريس - نسخه . ) نوعى مار به نام مار اذريس هست كه از جملهء كرمارهاى ذكر شده است . اما من مطمئن نيستم كه آيا اين مار خارج از دسته‌اى است كه نام برديم . يا اصلا همان اودريوس ، اودريس است كه سابقا ذكر شد ؛ كه ممكن است نويسندهء كتاب در نقل خط يونانى اشتباه كرده باشد . در هرحال وقتى اين اسم را عنوان قرار داده‌اند و من در كتاب خوانده‌ام شرحى زير عنوان آن هست كه پيامدهاى اذريس مار را مغاير با ساير مارهاى ذكر شده نوشته‌اند . كتاب گويد : « جاى نيش مار اذريس ، زخمى پهن مىشود ، رنگ جاى نيش زده سياه مايل به زرد مات مىگردد ، مايعى سياه و بسيار بدبو به حد زياد از آن مىچكد . » علاج چنين مارگزيده‌اى دشوار است و بسيار طول مىكشد . بايد پژوهشگران در اين‌باره بيشتر پژوهش كنند و حال و احوال اين نوع مار را به خوبى دريابند . بگذار ردهء دوم مارها را - از حيث خطر - شناسايى كنيم و علاج آنها را شرح دهيم .