فصل دوازدهم مار شاخدار مار شاخدار از دستهء مارهاى ناشنوا است . طول مار از يك ذرع تا دو ذراع است ، دو برجستگى بر سرش ديده مىشود كه به دو شاخ كوچك مىمانند ، به رنگ ماسه است ، بر شكمش پولكهاى سخت و سفت و خشك هست ، وقتى بر زمين مىخزد صداى خزيدنش شنيده مىشود ، دندانهايش هموارند و كج‌وكوله نيستند . مار شاخدار اكثرا در ريگزارها زندگى مىكند . برخى گويند : بجز اين نوع مار شاخدار نوعى ديگر هست ، كه آن را مار كوتاه ( كوتوله مار ) گويند . و به اين دليل آن را كوتوله مار ناميده‌اند كه برجستگى شاخهايش يا بسيار كم است يا شاخهايش افتاده‌اند . كه اين نوع دوم نيز كوتاه و باريك است . فكهايش نسبت به جسمش بزرگند و ازاين‌رو بعضى آن را مار دوفك ناميده‌اند . نشانيهاى نيش شاخدار جاى نيش مار شاخدار تو گويى سوزن يا ميخى باريك در پوست مار گزيده فرو كرده‌اند و ثابت نگهداشته‌اند . بدن نيش خورده فوق العاده سنگين مىشود ، پلكهاى چشمش مىآماسند ، سرش گيج مىرود ، تم بر چشمش مىآيد و بالاخره عقل را از دست مىدهد . علاجش علاج نيش ساير كرمارها است . و علاجى كه به نيش‌زدهء مار شاخدار ويژگى دارد از قرار زير است : بزر ترب را با شراب بخورند و اگر بخورند و قى كنند بهتر است . بعد از قى كردن زيرهء هندى بخورند نفع بينند . كنجد با شراب بخورند خوب است . گند بيدستر را با شراب بخورند . پونهء بيابانى را با شراب و بزر ترب بخورند بسيار تأثير خوب دارد . بر جاى نيش زده نمك ساييدهء سرشته با قطران بگذارند . پياز معمولى را بكوبند و با سركه مخلوط كنند و بر جاى نيش بگذارند . فصل سيزدهم اودروس ( كدوسودروس - اورديس - كروسودروس - نسخه . ) نوعى مار ديگر هست كه از آن خطرهاى بىامان است . برخى از آنها در آبها زندگى مىكنند و مار آبى به حساب مىآيند . برخى ديگر در بيابانهاى بىآب مىزيند . آن نوع را كه در آبها مىزيند يونانيان اودروس ( اورديس - نسخه . ) نامند و نوع بيابانى را كدوسودروس