أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

59

قانون ( فارسى )

فصل نهم پرستو مار اين پرستو مار كه به شكل افعى و رنگش بلوطى است ، از رده كرها ( حرف‌نشنوها ) است و علاجش علاج نيش كرماران است . كسى كه پرستو مار او را بگزد ، به سكسكه مبتلا مىشود ، رنگش تغيير مىيابد ، بدنش كرخيده مىشود . دست و پايش سرد مىگردند ، خواب‌آلود مىشود ، تپش قلبش بسيار غير عادى مىگردد و درد بسيار شديد پيدا مىكند . فصل دهم اسقيوس ( اسقليوس - اسقلس - نسخه . ) نشانى از نيش زدن اين مار - كه آن را خشكه مار ناميديم و از ردهء كرمارها است - همان عوارض نيش پرستو مار است . رنگ انسان تغيير مىيابد ، تخدير مىشود ، زياد سكسكه مىكند . اندامان تنش سرد مىشوند . پلكهايش برهم مىآيند و خواب‌آلود مىگردد . و علاجش ، علاج ساير كرمارها است - كه ذكر كرديم . فصل يازدهم مار تف‌انداز كسى كه به بلاى نيش و تف مار تف‌انداز گرفتار مىشود ، پياپى خميازه مىكشد ، چشم برهم مىگذارد ، گردنش خم مىشود ، به كزاز مبتلا مىگردد ، نبضش نامرتب مىشود ، احساس درد نمىكند ؛ ولى ممكن است در مرحلهء اول - كه تازه نيش خورده است - احساس نوعى درد كند كه او را به قى كردن وادارد ، انگشت به دهان فرو مىبرد و به گلو مىرساند كه قى كند . شخصى همان خشكه مار را تعريف مىكرد و چيزهايى مىگفت كه من نشنيده بودم . او مىگفت : خشكه مار سر را بلند مىكند و تف مىاندازد . كه تفش همانا سم است . مىگفت جاى نيش‌زده‌اش بسيار تنگ و به جاى خليدن سر سوزن شبيه است ، ورم نمىكند ، كمى خون سياه از آن مىتراود ، تمى بر چشم مار گزيده مىآيد ، اندامان درونى و بويژه قلبش قبلا به درد مىآيند و سپس پلكها برهم مىآيند و خواب‌آلود مىشود . و بيشتر از هشت ساعت زمان زنده نمىماند . حالا نمىدانم اين مارى كه اين شخص برايم تعريف كرد همان خشكه مار است كه من شنيده بودم ، يا مار تف‌انداز و از نوعى ديگر است . در هرحال هرچه باشد از آن مارهاى كر است كه به افسون مارافسايان گوش نمىدهند . علاجش عينا علاج نيش هر كرمارى است كه ذكر شد .