أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
532
قانون ( فارسى )
كردهاند . دكتر نجيب عقبقى از مصر كتابى را در سه جلد به نام المستشرقون تأليف كرده كه در سال 1946 در دار المعارف مصر چاپ و انتشار يافته است . در اين كتاب هرچه آثار مستشرقين غربى است گردآمده است . شصت و پنج صفحه كتاب مزبور اختصاص به ابو على سينا دارد كه اينك قسمتهايى از آن را اينجا ذكر مىكنيم : از فيلسوفان گرانقدر غير عرب كه به دين اسلام و فرهنگ عرب خدمات بسيار شايان كردهاند ، بايد نام فارابى و ابن سينا را در سرلوحهء ليست نامها قرار داد . كه بهرهء وجود اين دو شخصيت جهانى در سراسر آسيا و افريقا پيچيده و به ملتهاى اروپا نيز رسيده است ، و به راستى سزاوار مدح و ستايشند . كندى ، فارابى و ابن سينا مشهورترين كسانى هستند كه فلسفهء يونان باستان را براى عربزبانان نقل كردند و توضيح دادند و بدانها فهمانيدند . و اسلام و عرب بويژه از بركت اين دانشمندان بود كه بر فلسفهء يونان باستان ، گنجينهاى كه بشر در هيچ جاى دنيا چنين ثروتى نيندوخته است ، دست يافت . ابن سينا كه در سال 1037 ميلادى قلب بزرگوارش از كار افتاد ، در حقيقت تا ابد زنده خواهد ماند و از فيلسوفان عاليقدر اسلامى و بلكه سرآمد آنها به شمار مىآيد . آثار اين فيلسوف بزرگ اسلامى به يكصد و بيست تأليف بالغ مىشود كه مشهورترين آنها يا به عبارت ديگر آنچه براى ما شناخته شده است نه كتاب او است كه در طب ، فلسفه ، منطق ، طبيعيات ، رياضيات ، فقه و فلكيات بحث مىكند . مجموعهء اين كتابهاى برگزيده در سال 1495 در وين پايتخت اتريش چاپ و انتشار يافته است . كتاب قانون در طب ابن سينا ، بعد از آنكه به ترجمهء لاتينى رسيد و در اروپا انتشار يافت ، كتابهاى طبى جالينوس را تحت الشعاع قرار داد . و پژوهشگران علم طب را بهترين و معتبرترين مرجع و مصدر شد . ترجمهء قانون در طب ابن سينا در ميان سالهاى 1473 - 1527 پانزده بار تجديد چاپ شد و ترجمهء آن به زبان عبرى نيز در اين مدت منتشر گرديد . بعد از آن ترجمهء لاتين قانون در طب به قلم اندرباگو به بازار آمد و بيش از پيش اهتمام پژوهشگران و ناشران اروپا را به خود جلب كرد . كتاب قانون در طب با همان متن عربى و با ترجمهء لاتين در سال 1593 ميلادى در رم چاپ و منتشر شد و تا قرن هفدهم ميلادى دانشگاههاى لووان مونبليه ، تمام تكيه و اعتماد خود را بر اين ترجمه وافى گذاشتند و بهترين سند و حجت طبى آنها بود . و تا امروز كه در نيمهء دوم قرن بيستم زندگى مىكنيم ابن سينا در كليهء مراكز علمى اروپا مقام شامخ دارد و در سالن بزرگ دانشكدهء طب دانشگاه پاريس تصوير ابن سينا قبلهء مشتاقان است . فيلسوفانى نامى چون : البر بزرگ ، تومااكوينى و روجر بيكون اقرار مىكنند كه تحت تأثير فلسفهء ابن سينا واقع شدهاند و ابن سينا را استاد بزرگ خويش مىدانند .