أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

530

قانون ( فارسى )

ابن سينا رسالة العشق را بنا به خواهش معصومى تأليف كرده . كتاب المفارقات و اعداد العقول و الافلاك يا اثبات المفارقات به قلم معصومى است . كه اين كتاب در قرنهاى پنجم و ششم هجرى شهرتى عالمگير داشته است . شيخ الرئيس ابن سينا اولين دانشمند اسلامى است كه كتابهاى جامع و منظم در فلسفه نوشته است . كتاب شفاى او در واقع حكم يك دائرة المعارف فلسفى را دارد . علاوه بر شفا كتابهاى نجات ، اشارات و تنبيهات ، قراضهء طبيعيات ، مبدأ و معاد و داستان حى بن يقظان را همگى در فلسفه نوشته است . ابن سيناى عالم فلكيات ، در مدت اقامت در همدان به قصد ايجاد رصدخانه ، دستگاهى كه شباهت زيادى به ورنيهء امروزى داشت اختراع كرد و مفاهيم مهم فيزيكى از قبيل : حركت ، نيرو ، فضاى خالى ، نور و حرارت را به دقت بررسى كرده است . ابن سيناى موسيقيدان در اين هنر زيبا از فارابى پيشى گرفته و از اساتيد بلامنازع موسيقى به شمار مىآيد . ابن سيناى استاد تعليم و تربيت اولين دانشمند اسلامى است كه در اين باره اظهارات بسيار ارزنده‌اى داشته است . كتاب تدابير المنازل و چهار فصل از فن سوم كتاب اول قانون و مقالهء اوّل از فصل پنجم كتاب شفا را به تعليم و بهداشت كودكان اختصاصى داده است . ابن سينا راجع به ورزش و انواعش ، دربارهء برگزيدن هنر و حرفه دست بشر را مىگيرد و به سرمنزل سعادت مىرساند . ابن سينا هزار سال پيش مربيان اطفال را سفارش مىدهد كه از همان اوان كودكى ذوق و شوق بچه را بسنجند و در هر پيشه‌اى كه ذوق و علاقه دارد او را در آن پيشه و هنر تشويق كنند . ابن سيناى منطق‌دان كتاب قانون در طب را سراسر براساس صغرا و كبراى منطق پىريزى كرده است . براى هر حكمى در معالجه و هر بيانى در تشريح جسم آدمى ، دلايل له و عليه را باهم آورده و برابر كرده و نتيجه‌گيرى منطقى را ابراز مىدارد كه جاى شك و گمانى نماند . ابن سيناى شاعر فيلسوف يا فيلسوف شاعر قصيدهء عينه‌اى دارد كه مطلعش چنين است : هبطت اليك من المحل الارفع * ورقاء ذات تعزز و تمنع و تاكنون چندين شرح بر آن نوشته‌اند و هنوز بر آن شرحها مىنويسند . ابن سيناى روان‌شناس در كتاب قانونش بحثهايى دربارهء روان‌شناسى و روان‌پزشكى دارد كه واقعا مايه تعجب است . ابن سينا با وجود عمر كوتاه و با آن‌همه گرفتارى و دغدغه و اختفا و فرار و زندان - كه گريبانگيرش بوده - توانسته است 476 كتاب و رساله در هر علمى از علوم متداول زمان خودش را به جامعهء اسلامى تقديم كند . كه اكنون 246 كتاب و رسالهء او باقىمانده و در كتابخانه‌هاى دنيا موجود است . ابن سيناى فيلسوف در فلسفه‌اش متأثر از افلاطونى نو بوده و كوشش كرده آن را با دين