أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

311

قانون ( فارسى )

همهء داروها را بكوب و چنان بساى كه مثل سرمهء به چشم كشيدن خرد و نرم شوند . مخلوط را در شيرهء نبات ( شكر طبرزد ) بسرش و هربار به اندازهء يك عدد مازو از آن را با آب سرد بخورند . [ در نسخهء ديگر چهل مثقال زنجبيل هم بر آن اضافه شده است . ] 14 - گوارشى خسروى - كه به نام گوارشى عنبر مشهور است . اين گوارشى مورد پسند پادشاهان ايران بود و از آن استفاده مىكردند . در علاج بيماريهاى ناشى از سرما و بويژه در علاج گرده بسيار خوب است ، نيروى جماع را افزايش مىدهد ، در علاج فالج ، دهن‌كجى ، لرزه و تپش قلب تأثيربخش و خوب است . نيروى حافظه را تقويت مىكند ، ذهن را روشن مىگرداند ، رطوبتهاى ناباب معده را برمىچيند ، در هضم خوراك كمك و مددكار است و براى پيران بسيار سازگار . داروهاى تركيبى گوارشى خسروى يا عنبر از قرار زيرند : نسخه قاقلهء درشت ، قاقلهء ريز و بسباسه هريك چهار درهم ، زنجبيل و فلفل دراز هريك هشت مثقال ، دارچين چهار درهم ، دوال ( اشنه ) دو درهم ، قرفه يك درهم ، ميخك و زعفران هريك ده درهم ، جوز بويا پنج درهم [ در بعضى از نسخه‌ها پنج عدد ] ، سنبل الطيب ( علف گربه ) ، مصطكى و عنبر هريك دو درهم ، مشك يك درهم ، بزر بنگ و افيون هريك يك درهم ، روغن بلسان شش درهم . افيون را در بيست و چهار مثقال شراب خوب بريز كه بخيسد . بقيهء داروها را كوبيده و ساييده و بيخته همه را با آن افيون خيسيده در شراب در عسل كف گرفته درهم بسرش و بگذار شش ماه دست‌نخورده بماند . عنبر در روغن‌بان حل شود و چندان شير با آن مخلوط كن كه بتوانى داروها را همگى بدان بيالايى . 15 - گوارشى شهرياران در علاج درد كبد كه از سردمزاجى باشد ، درد معده كه از سرما سرچشمه گرفته باشد ، در علاج آب زرد و بيماريهاى ناشى از خلط سودايى خوب است و در عين حال دارويى مسهل است . داروهاى وارد در گوارشى شهرياران از اين قرارند : نسخه شيطرج ( گياه خلال دندان هندى ) ، زنجبيل ، فلفل ، فلفل دراز ، قرفه ، قاقلهء ريز ، ميخك ، نارمشك ، ساذج هندى ، نشاستهء گندم ، مصطكى . قاقلهء درشت ، دارچين ، سنبل الطيب ( علف گربه ) ، دارچين ختايى ، بزر كرفس ، ننه حوا ، بزر رازيانه و رازيانهء شامى هريك شش درهم ، سس صغير - كه از جزيرهء كريت آرند - و تربد هريك دوازده درهم ، سقمونيا ده درهم ، نبات بيست درهم .